5.3.19

üstün insan

konfüçyüs

büyük ve üstün kişilerin düşüncesi evrenseldir, yerel değil.

büyük ve üstün insanın yolu gerçekliktir. yemek onun hedefi olamaz. kıtlık olduğu zaman bile çift sürülebilir. böylece, bilgi ile kazanç elde edilebilir. üstün insan yoksul kalacağı için değil, gerçeği elde edemeyeceği için endişe duyar.

büyük ve üstün insan dünyada bir şeye karşı ne düşkünlük gösterir ne de onu küçümser. o, doğru şeyi izler.

büyük ve üstün insan erdemi, küçük insan ise rahatını düşünür. üstün insan yasalar üstüne kafa yorar, küçük insan ise kendi çıkarına bakar.

üstün insan, söz söylemeden önce uygulamaya geçer. sonra uygulamasına göre konuşur.

iyi ve üstün insanlar dünyayla yadsıyarak, bağlılıktan kaçınarak bağ kurar. bağlantı kurmamalarının yolu başkalarına adil davranmaktan geçer.

işlerin yapılmasında esas madde inceliğe egemen olursa o işte güzellik olmaz. incelik esas maddeye galebe çalarsa o işte derinlik olmaz. fakat incelik ve esas madde birbirine eşit ise o zaman büyük ve üstün insana sahip oluruz.

büyük ve üstün bir insan kuyu içine atılmış olabilir. fakat o, başkalarını oraya göndermez. o, aldatılabilir ama başkalarını tuzağa düşürmez.

büyük ve üstün insan kendini bilgiye verir, ilkelere bağlı kalır ve sınırı aşmaz.

büyük ve üstün insan her zaman memnun ve rahattır. küçük insan ise her zaman üzüntü ve telaş içindedir.

büyük ve üstün insan üç şeye önem verir: dikkatsiz ve düşüncesiz davranışlardan sakınma, yüz ifadesinde içten olma, kaba ve adi sözlerden uzak durma.

o, tehlikeli ülkelere gitmez. karışıklık içinde olan yerlerde bulunmaz. gerçek ilkeler o ülkede egemen olduğu zaman kendini gösterir. bu ilkeler orada yoksa o, kendini gizler.

üstün insan, sağlam karakterli, dürüst ve doğruluğu seven kişidir. o, insanların sözlerini ölçer; kişiliğini inceler ve başkalarına karşı alçak gönüllü olmaya çalışır.

üstün insan arkadaşlarını kültür yoluyla bulur. onların arkadaşlıklarıyla da kendi erdemini yüceltir.

büyük ve üstün insan naziktir ama yaltaklanmaz. küçük insan yaltaklanır ama nazik değildir.

büyük ve üstün insana hizmet etmek kolay ama onu hoşnut etmek güçtür. küçük insana hizmet etmek güçtür, hoşnut etmek kolaydır.

büyük ve üstün insan ağırbaşlıdır ama kendini beğenmiş değildir. küçük insan ise kendini beğenir ve ağırbaşlı değildir.

erdemli insanların söyleyecek sözleri vardır ve doğru konuşurlar ama her söyleyecek sözü olan ve doğru konuşan erdemli değildir. üstün insan cesurdur ama her cesur olan üstün insan değildir.

üstün insan olup da erdemi olmayan insanlar bulunabilir! fakat küçük insanlar asla erdemli olamaz.

büyük ve üstün insanın yükselmesi yukarıya doğrudur. küçük insanın yükselmesi ise aşağıya doğrudur.

büyük ve üstün insan sözlerinde ihtiyatlı ama davranışlarında hızlıdır. yapabileceğinden fazlasını söylemeye utanır.

erdemli olanlar endişeden, akıllı olanlar korkudan uzaktır.

büyük ve üstün insan gerçekten yokluğa katlanır. küçük insan ise yokluk içinde olduğu zaman daha fazlasını ister ve özdenetimini yitirir.

büyük ve üstün insan kendi kendini bulmaya çalışır. küçük insan ise, başkalarını aramaya uğraşır.

büyük ve üstün insanın, ölümünden sonra adının unutulacağına ilişkin bir endişesi olmaz.

büyük ve üstün insan her şeyde doğruluğu ilke edinir ve bunu tören kurallarına uygun biçimde yaşamına geçirir. bunu alçak gönüllülükle kurar ve içtenlikle yürütür.

büyük ve üstün insan doğruluğu en yüksek değer olarak kabul eder. üstün insan doğru olmayıp cesur olursa, asi demektir. küçük insan dürüst olmayıp cesur ise haydut olur.

güçlükleri yenmeyi birinci görevi olarak kabul eden ve ödülü sonraya bırakan kişiye erdemli denir.

geniş bilgi sahibi olmak, sağlam ve içten bir amaca yönelmek, ciddi olarak araştırma yapmak, derin derin düşünmek: işte erdem bunların içindedir.

büyük ve üstün insan üç değişiklik gösterir. uzaktan bakılınca ciddi, yanına gidildiğinde yumuşak görünür. konuştuğu zaman sözleri inandırıcıdır.

büyük ve üstün insan, dünyanın bütün kötülüklerinin birleştiği aşağı bir yerde yaşamaktan nefret eder.

büyük ve üstün insanın yanlışları, ay ve güneş tutulması gibidir. onun da yanlışları vardır. bütün insanlar bunları görür. o değişir, bütün insanlar gene onu arar.

onun başardığı işler ne kadar büyük, kurduğu düzen ne kadar parlaktır!