sözler

jacques prevert

ey

kaybolmuş bahçeler

unutulmuş çeşmeler

güneşli çayırlar

ey

felaketin acısı, ihtişamı, gizemi

kan ve parıltılar

ey

vurulmuş güzellik

kardeşlik

her kilometrede bir

her yıl

kıt akıllı ihtiyarlar

doğru yolu gösterirler çocuklara

kaskatı bir jestle

ne kadar çok şey icat etmiş insanoğlu

insanı mahvetmek için

ve bütün bunlar sessizce olup bittiği için

yaşadığını sanıyor insan

oysa farkı yok bir ölüden

ve çok uzun bir zamandan beri

koşuşturuyor

aile hayatına bürünmüş

hüzün verici bir dekor içinde

duvarda büyükannenin

büyükbabanın

ve kulakları kir dolu

tek dişli ferdinand amcanın portresi

insan bir mezarlıkta dolaşıyor sanki

can sıkıntısını kendisiyle birlikte gezdiriyor

ne bir şey söyleyebiliyor

ne de bir şey yapabiliyor

bir an önce buna son vermek istiyor

derken savaş başlıyor

öldürülmeye can atıyor

ve yılgınlığı geçince

öldürülenin

bir oh çekiyor

size teşekkür ederim diyor

işte kurtulmuş oldunuz benden

artık kimse bakmıyor güneşe

insanlar bu hale geldiler işte

akıllı insanlar

yere bakarak dolaşıyorlar

ceketlerine iliştirdikleri kanserli

yumrulu bir çiçekle

ve tanrıyı düşünüyorlar

boyuna düşünüyorlar

düşünmeden edemiyorlar

sevemez oldular artık sahici, gerçek çiçekleri

solmuş kurumuş çiçekleri

saman çiçeklerini ve düşünceleri seviyorlar

hatıraların pişmanlıkların çamurunda yürüyorlar

bata çıka güçlükle yürüyorlar

geçmişin bataklıklarında

zincirlerini sürüklüyorlar

uygun adım sürüyorlar ayaklarını

güçlükle yürüyorlar

ve cenaze marşını söylüyorlar bağıra bağıra

ama atmak istemiyorlar kafalarının içinde çürümüş olanı

atmak istemiyorlar bir türlü

adıyla sanıyla söylemek gerek her şeyi

köpek köpektir

ayçiçeği ayçiçeğidir

luxembourg parkında çember çeviren küçük kız

luxembourg parkında çember çeviren küçük kızdır

luxembourg bir parktır

bir çiçek bir çiçektir

ama papa nedir papa iğrenç bir ihtiyar

zor zamanlar

jacques prevert

bu uyarı size eh ihtiyarlar

duyduk duymadık demeyin babalar

oğullarınızı

güvercinlere yem verir gibi

ateş hattına saldığınız günler

artık bir daha gelmeyecek geri

razı olun kaderinize

dönüş yok artık sizin devrinize

yakınmayın boşuna

uyku akıyor gözlerinizden

haydi yallah yataklarınıza

yeni ütülendi kefeniniz

zuhur edecek birazdan azrailiniz

hazırlayın çene bağlarınızı

lağımcı gelip götürecek sizi

geçti üç silahşörler demi

şimdi lağımlar dönemi

ağzınız kulaklarınıza vararak

ilk durakta inecek misiniz diye

nazikçe soruyordunuz bize

ilk durak derken

savaştı sözünü ettiğiniz

ama sırtımıza saplanmayacak artık hançeriniz

hayır binbaşım

hayır sayın bayım

hayır sayın peder

hayır sevgili anamız

inmeyeceğiz ilk durakta

ya da önce sizi indireceğiz

fırlatıp atacağız vagon kapısından

mezara gömülmekten daha kolay

daha eğlencelidir

insan çarçabuk kurtuluverir

ucuzdur üstelik

yeter bozuk para gibi harcadığınız bizleri

yeter yutturduğınız köpüklü sabun

geçti artık eğlenceli deniz kazalarının vakti

amiraller düşünce denize

şamandıra atarız diye

güvenmeyin bize

sadece taştır, demirdir

atacağımız size

geçti kocamış bayların vakti

razı olun bundan böyle kaderinize

dönerken

omuzlarınızda çocuklarınızla

geçit töreninden

içmeden sarhoştunuz

kışlanın önünde

sevinçten çılgınlar gibi

zıplıyordunuz

zırhlı süvariler

geçerken bando eşliğinde

okşanıyordu gururunuz

ve omuzlarınızda taşıdığınız çocukları

üç renkli bayrak çamuruna

ölüler balçığına salmıştınız

omuzlarınızı eğip

gençliğin önünde durulmaz deyip

onları öte dünyaya kışkışlamıştınız

anlı şanlı pek sayın baylar

buluşup mahallenizde

kutluyordunuz birbirinizi

çünkü

taş bağlamış yüreklerinizi

yazık! yazık! sayın bay babylas *

verdim vatan uğruna

üç oğlumun üçünü

yazık! yazık! anasını sattığımın herifi

bense vatana

verdim gitti üçün birini

herkes ne verebilirse onu verir

fazlasını istemek enayiliktir

sızlıyor mu hala dizleriniz

ve yaşlı mı gözleriniz

şapkada siyah şerit

ayaklar sıcacık

cenaze çelenkleri

ve sarımsaklı koyun budu

savaş öncesini hatırlıyorsunuz

pelinli kaşıklar, atlı arabalar

saç tokaları

fener alayları

ah ne kadar güzeldi

o eski günler

ey sayın moruklar

kapatın çenenizi

takma dişleriniz arasında

kımıldatmayın ölü dilinizi

artık bir daha gelmeyecek geri

fener alayları

atlı arabalar devri

sağa çark edip

yoklayın kocamış kemiklerinizi

geldi hapishane arabası

geldi zenginlerin cenaze arabası

kutsal louis oğulları

yallah gökyüzüne

oyun sona erdi

dürüldü bu dünyada defteriniz

adliye sarayı avlusunda

aynasızlar allahının

yanındadır yeriniz

dedeler

nineler

köhne ana babalar

eski muharipler

köhne rahipler

köhne rahibeler

bir daha gelmeyecek geri

oyun sona erdi

çocuklara gösteri başlayacak şimdi

savaş

jacques prevert

..ve sonra savaş ülkemizi sardı. ben iki dünya savaşı gördüm ama ikisine de katılmadım. kimseyi öldürmedim. belki de, bundan dolayı, kimse beni öldürmedi. bunları kendisine söylediğim biri beni küçümseyerek yüzünü buruşturmuştu:

- ya herkes sizin gibi yapmış olsaydı!

- evet ya herkes benim gibi yapmış olsaydı!

bir prévert bir daha kolay kolay gelmez yeryüzüne: iyi dinleyin onu, dar kalıplar, miskin düşünceler, katı kurallar, ikiyüzlülükler içinde tüketmeyin kendinizi. hayır demeyi bilin, dünyamızı güzel kılmayı öğrenin. kabullenmeyin size her verileni, her söyleneni.

yürekteki ok

cevat çapan

kasırga nasıl sökerse

meşeleri kökünden

öyle sarsıyor yüreğimi aşk

(sappho)

batan gün her sabah yeniden doğar

ama bu bizdeki süreksiz ışık

bir kere söndü mü ötesi gece

(catullus)

ne güzeldir güneşler sıcak yaz akşamları

kainat ne derindir, kalp ne kudretle çarpar

üstüne eğilirken ey akşamın pınarı

sanırdım ciğerimde kanın kokusu var

ne güzeldir güneşler sıcak yaz akşamları

(charles baudelaire)

dudak dudağaydı soluğumuz ve göz göze

aynalarımız içinden birbirimize uzanmış

deniz hafifçe sallıyor sessizliğinin dibinde sözlerimizi

ve dalga alıp götürüyordu son anıyı

geçip giden ay görüverirse gecesinde

çakıl çarşaflarda yatan şu bitkin gövdeleri

(andre verdet)

bir yıldız ve bir damla gözyaşım

değdiler birbirlerine ve birden

bir tek damla oldular

tek bir yıldız

kör olup kaldım sevda ile

ve sevda ile kör olup kaldı gökyüzü

bütün evrendi -ne fazla ne eksik-

yıldızın kaygısı, gözyaşının ışığı

(juan ramon jimenez)

inci çiçeklerinin

solgun ıslak yapraklarınca suskun

yattı yanımda şafakta

(ezra pound)

kolayca açar beni en ürkek bir bakışın

parmaklar gibi kapamış olsam bile kendimi

sen hep yaprak yaprak açarsın beni, baharın

-dokunup ustaca, gizlice- açışı gibi ilk gülünü

(e.e. cummings)

öyle derin ki gözlerin içmeye eğildim de

bütün güneşleri pırıl pırıl orada gördüm

orada bütün ümitsizleri bekleyen ölüm

öyle derin ki her şeyi unuttum içlerinde

(louis aragon)

üç kibrit çaktım karanlıkta arka arkaya

birincisi yüzünü görmek için toptan

ikincisi gözlerini görmek için

üçüncüsü ağzını görmek için

sonra kararttım dünyayı

hatırlamak için bütün bunları

kollarımda sıkarak seni

(jacques prevert)

binbir zambak ekiyorum hayatın tarlalarına

ak alınlı rüzgara binbir çocuk

iyilik tüten güzel sağlıklı çocuklar

ve ufka nasıl bakacaklarını biliyorlar

ezgilerle yükselirken adalar

(odisseus elitis)

benim için hep dingin bir coğrafya oldu bedenin

uysal deniz suyunun gökkuşaklarıyla çevrili

ve sert rüzgarlarına adanmış kız kadırgaların

bin yıllık kepezlerin açığından yelkenler fora

aşıp geçen yıldızların ulu burnunu

(andre verdet)

dudaklar, öpüşler, aşk; her şey yeniden doğar

ölümsüz, o yalın unutuşla

gecenin kızlarıdır yıldızlar

(octavio paz)

"şairlerin gerçek yaşamöyküleri, onların yapıtlarıdır."