diktatör

sevan nişanyan

rahmetli sezar diktatördü ama kaliteli adamdı. cömertliğin, cimrilikten daha etkili bir yönetim aracı olduğunu bilenlerdendi. roma'nın en puşt şairi catullus kahredici bir hicviye yazıp kendisine "ibne roma oğlanı" (cineade romule), "rezil, rüşvet yiyici ve kumarbaz" (impudicus et vorax et aleo) deyip, "küçük beyaz bir kumru gibi roma'da her yatak odasına konan" (perambulabit omnium cubilia ut albulus columbus) mamurra'nın eşcinsel sevgilisi olduğunu ima ettiğinde ne yaptı?

suetonius tarihinden öğrendiğimize göre, catullus'u evinde akşam yemeğine davet etti. yemekte, kendisinden 16 yaş küçük olan şaire, "evladım, orta yaşlı bir politikacının götüyle neden ilgilenirsin?" diye sorduğu rivayet edilir. catullus muhtemelen o yemekten sonra "ak mısın kara mısın caesar, bilmiyorum, beni ilgilendirmiyor da" diyen şiirini yazıp diktatörün peşini bıraktı. sonraki yıllarda caesar'ın destekçisi oldu. olayın geçtiği eksi 55 yılında caesar altı-yedi yıldan beri roma'da iktidarın fiili sahibi durumundaydı. imperator (başkumandan) ve pater patriae (atarum?) unvanlarına sahipti. bir süre sonra damadı pompeius tarafından iktidardan uzaklaştırıldı, bir müddet taşraya gitti. bir darbeyle geri geldi, ömür boyu dictator unvanını aldı. 44'te senato'da bıçaklanarak öldürüldü. halen kullandığımız "diktatör" sözcüğünü meşhur eden bu zattır.

bir çift söz

catullus

bir çift söz iletin sevgilime

kötüsüne gidecek

bildiği gibi yaşasın

keyfine baksın aşıklarıyla

topunu birden kucakladığı

hiçbirini sevmezken gerçekte

kasıklarında can bırakmadan

hiçbirinin gene de durmadan

sevgi beklemesin benden, eskisi gibi

onun yüzünden öldü sevgim

çayırın kıyısındaki çiçek örneği

yanından geçen sabanın zedelediği

seçme şiirler

catullus

kusursuz insan olmaz

ancak görmeyiz eksiğimizi

söyler söylemesine, yalnız yele bir de

akıp giden suya yazılmalı kadın sözü

tutkulu ve tutkun aşığına

ey tatlı dostlar, arkadaşlarım, esen kalın

evinizden birlikte çıkıp yaban ellere

ayrı ayrı dönüyoruz bambaşka yollardan

herkes bir yana, sen bir yana

gözümden sakınırım seni, cancağızım

yaşam sen yaşarken tatlıdır benim için

sevenin tutkusu artar da artar

aldatıla aldatıla böyle

sevecenliği azalırken gitgide

birine iyilik etmek mi, bırak canım sen de

sanma ki yaranabilirsin kimseye

iyilik bilmezlik geçerli her yerde

hiçbir şeye yaramaz iyilik

can sıkar üstelik, zararı da cabası

bir tek çatı yok kıyıda, yalnız bir ada

çıkış kapalı, dalgalar kaplamış denizi

bir tek yol yok kaçacak, bir umut kırıntısı yok

her şeyde bir suskunluk, her yer ıssız

ölüm korkusu seziliyor her şeyde

yürekteki ok

cevat çapan

kasırga nasıl sökerse

meşeleri kökünden

öyle sarsıyor yüreğimi aşk

(sappho)

batan gün her sabah yeniden doğar

ama bu bizdeki süreksiz ışık

bir kere söndü mü ötesi gece

(catullus)

ne güzeldir güneşler sıcak yaz akşamları

kainat ne derindir, kalp ne kudretle çarpar

üstüne eğilirken ey akşamın pınarı

sanırdım ciğerimde kanın kokusu var

ne güzeldir güneşler sıcak yaz akşamları

(charles baudelaire)

dudak dudağaydı soluğumuz ve göz göze

aynalarımız içinden birbirimize uzanmış

deniz hafifçe sallıyor sessizliğinin dibinde sözlerimizi

ve dalga alıp götürüyordu son anıyı

geçip giden ay görüverirse gecesinde

çakıl çarşaflarda yatan şu bitkin gövdeleri

(andre verdet)

bir yıldız ve bir damla gözyaşım

değdiler birbirlerine ve birden

bir tek damla oldular

tek bir yıldız

kör olup kaldım sevda ile

ve sevda ile kör olup kaldı gökyüzü

bütün evrendi -ne fazla ne eksik-

yıldızın kaygısı, gözyaşının ışığı

(juan ramon jimenez)

inci çiçeklerinin

solgun ıslak yapraklarınca suskun

yattı yanımda şafakta

(ezra pound)

kolayca açar beni en ürkek bir bakışın

parmaklar gibi kapamış olsam bile kendimi

sen hep yaprak yaprak açarsın beni, baharın

-dokunup ustaca, gizlice- açışı gibi ilk gülünü

(e.e. cummings)

öyle derin ki gözlerin içmeye eğildim de

bütün güneşleri pırıl pırıl orada gördüm

orada bütün ümitsizleri bekleyen ölüm

öyle derin ki her şeyi unuttum içlerinde

(louis aragon)

üç kibrit çaktım karanlıkta arka arkaya

birincisi yüzünü görmek için toptan

ikincisi gözlerini görmek için

üçüncüsü ağzını görmek için

sonra kararttım dünyayı

hatırlamak için bütün bunları

kollarımda sıkarak seni

(jacques prevert)

binbir zambak ekiyorum hayatın tarlalarına

ak alınlı rüzgara binbir çocuk

iyilik tüten güzel sağlıklı çocuklar

ve ufka nasıl bakacaklarını biliyorlar

ezgilerle yükselirken adalar

(odisseus elitis)

benim için hep dingin bir coğrafya oldu bedenin

uysal deniz suyunun gökkuşaklarıyla çevrili

ve sert rüzgarlarına adanmış kız kadırgaların

bin yıllık kepezlerin açığından yelkenler fora

aşıp geçen yıldızların ulu burnunu

(andre verdet)

dudaklar, öpüşler, aşk; her şey yeniden doğar

ölümsüz, o yalın unutuşla

gecenin kızlarıdır yıldızlar

(octavio paz)

"şairlerin gerçek yaşamöyküleri, onların yapıtlarıdır."