deha

pierre assouline: deha, uzun bir sabırdır.

stendhal: dehanın temel niteliklerinden biri, bayağı insanların açtığı yolda sürüklenip gitmeye boyun eğmemektir.

alain de botton: oscar wilde'ın gümrüğe tabi bir şeyi olup olmadığını soran gümrük memuruna verdiği yanıt, "yalnızca deham" olmuştu.

danilo kis: yetenek bir tür lanettir. puşkin yeteneği yüzünden öldü. tanrıdan gelen bir armağan kadar kıskanılan bir şey yoktur. yeteneklere az rastlanır; ama niteliksizler yığınladır.

apostolos doxiadis: saman alevi gibi birden parlayıp sonra sönüvermek, vaktinden önce yetişen az sayıda dehanın ortak kaderidir.

james joyce: deha sahibi bir insan hata yapmaz. onun hataları istençlidir ve yaratıcılığının kapılarıdır.

saul bellow: gerçek hayatta hiçbir şey kusur kaldırmayan bir beklentiyi karşılayamaz ve beklentinin kusursuzluğu iç sıkıntısının en büyük nedenlerinden biridir. çeşitli yetilere sahip, zihinsel yönden ve yaratıcılık açısından üst düzeyde olanlar, kısacası bütün yetenekliler kendilerini on yıllar boyunca bir kümese tıkılmış, silik bir hayat sürmeye mahkum kişiler olarak görürler.

philipp vandenberg: dahiler genellikle sıradışı yaşam biçimleriyle kendilerini gösterirler.

charles dickens: büyük dehanın hayatta yüce bir doruğa çıkardığı her erkeğin, genel karakteriyle bağdaşmazlığından ötürü büsbütün göze batan kimi küçük zaafları olur çoğu kez.

oğuz atay: belirli bir düzeyi aşan insanların içe dönük olduğuna inanıyorum ben. fakat onların çoğu, iç dünyalarını başkalarından tecrit etmek isterler; bu dünyalarını adeta başkalarından kıskanırlar. bu nedenle dışa dönük bir elbise giyerler. yalnız yaşayan insanların kendi içlerinde başlayıp biten eğlenceleri vardır.

aşka veda

can dündar

iktidar, her türden defoyu gizleyen parlak bir örtüdür.

insan vücudunda görevini yaparken kanla dolan iki organ var: biri kalp; diğeri erkekte penis, kadında klitoris. aşkı sekse bağlayan en somut kanıt bu galiba.

shakespeare: acıkan şehvet, ruhu ezip geçer.

bu gece tek kişilik sofranıza çift kadeh koyun. izleyin canlı yayında potansiyel katillerin buselerini. siz içtikçe canlansın o güzelim anılar. unutmayın ki, yalnızlığın da kahredici bir tadı var.

modern rus edebiyatının kurucusu sayılan puşkin, kitaplarında romantik şiirlerini yayımlarken günlüğüne pornografik içgüdülerini yazıyordu. puşkin'e ait olduğu iddia edilen gizli günce'yi okurken sevgilisi için söylediği iki cümle dikkatimi çekmişti: "hangi biçimi istersem, o biçimi alabileceğini düşünmüştüm. sadece tanrı'nın yaratış anında hissedebileceği bir coşkuyla doluydum."

ilkbaharda çoğunlukla imkansızlıktır aşkı filizleyen, besleyen; sonbahardaysa fedakârlık.

çocuklara, "aşk nedir?" diye sormuşlar. şöyle demiş afacanlardan biri: "anneannem sırtından hasta olmuştu. eğilemediği için ayaklarına oje süremiyordu. dedem, devamlı elleri titremesine rağmen anneannemin ayaklarına oje sürüyordu. bence aşk budur."

"dost düşman söz eder kendi kavlince
kınanmak yiğit başına
bu ne ayıp ne de yasak
öylece bir gerçek
kendi halinde belki yaşamama sebep" (ahmed arif)

günseli inal: bir toplumda kadın şairin varlığı, o toplumun ilerleme ve uygarlık düzeyi göstergesidir.

inanılmaz bir sahneydi okuduğum: görmeyenler arası futbol müsabakası.. görmeyen bir forvet, görmeyen bir kaleciye penaltı atacak. iyi de kaleyi nasıl "görecek"? işte halis kuralay, ayşe arman'a buna buldukları çözümü anlatıyordu. kale direği niyetine, görmeyen iki insan koyuyorlarmış. penaltıyı çeken bağırıyormuş: "sağ kale direği?" karşıdan ses geliyor: "buradayım!" "sol kale direği?" "ben de buradayım!" "kaleci?" "burada!" şut!

defosuz insan beklentisinin, sadece hayalperestlik değil, aynı zamanda haksızlık olduğunu erken anladım.

refik halit karay, "üç nesil üç hayat" kitabında, "meşrutiyet öncesinde aşk, gizli ah'lar, of'lar, iç çekmeler, iğne ipliğe dönmeler, verem olmalardan ibaretti." diye yazar. delikanlı, yüzünü bile göremeden sevdiği yavuklusuna aşkını ilan etmek için penceresi önüne bir parça kömür, bir limon, bir de kuru ekmek bırakır. kömür, "aşkından yandım kavruldum." demektir. limon, "sevdanla sararıp soldum." kuru ekmek ise, "yeter ki kavuşalım, ömrümce kuru ekmek yemeğe razıyım."

refik erduran ağabeyimiz 70 yaşında amerika'ya gittiğinde, "mavi hapı denediğini açıklayan ilk türk" oldu ve izlenimlerini milliyet'e yazdı. zafer satırlarında, iktidara kavuşmuş bir liderin coşkusu vardı: "ne yalan söyleyeyim, böyle bir deneyimi gençliğimde bile yaşamadım. yüzde 100 değil, yüzde 110 başarı."

nietzsche: insan kirli bir nehirdir. kirli bir nehri, kirlenmeden içine alabilmen için deniz olman gerekir.

sokakta şiddetin, sinemada pornonun hüküm sürdüğü 1970'lerin sonlarında sevgili hocam prof. ünsal oskay, "eros'un ölümü"nden söz ederdi bize, üniversitede. dünya hızla ve acımasızca değişirken yaşadığı ekonomik ve kültürel sarsıntının nedenlerini kavrayacak birikime sahip olmayan kesimlerin nasıl husumete sürüklendiğini anlatırdı. sıradan insan, bu husumeti iktidara değil, en yakınındaki benzerlerine yöneltir; şiddete, kabalığa, zorbalığa başvururdu. kitlelerin ruh sağlığı bozuldukça eziklikten doğan bir üstünlük duygusu ve sadizm öne çıkardı. bu, yaşama sevincinin ölümünün habercisiydi.

mutluyu oynamak, kırık kalplerin ayakta kalma yöntemidir.

o küçük ayrıntılar! sıradan, önemsiz, manasız görünen detayları gündelik hayatımızın. aslında ne çok anlam yüklüdürler ve ne çok gizli hastalığı ele verirler! yıllar önce bir arkadaşım evini terk ederken, "lavaboda sıkılmış diş macunu artıkları görmeye dayanamıyorum." demişti.

"insanın hası, beraberken değil, ayrılırken belli olur." derler.

karacaoğlan, "ay doğup da şafak atmada sandım / meğer yârin düğmeleri çözülmüş," diyerek divan şiiriyle dalga geçer. fecrin onun dünyasında daha somut ve dünyevi bir anlamı vardır. sevgili üzerinden allah'a ilanıaşk etmez; tersine, "öpülmemiş kızların kabul olmaz orucu" diyerek, aşka mani olan bir inanç sistemine posta koyar.

kant'ın dediği gibi, "mutluluk aklın değil, tahayyülün bir idealidir."

aşk -çoğu zaman karın doyurmasa da- hissiyatların en eşsizi, performansın katıksız besleyicisi ve bilinen en iyi ses açıcıdır. aşkla çınlayan yüreğin sesi, semaya vurur.

bugün sevdalılara yollanacak ne kadar şiir, söylenecek ne kadar şarkı, kulaklarına fısıldanacak ne kadar aşk sözcüğü varsa çoğu, sevdası uğruna gemileri yakmayı göze almış cesur âşıkların eseridir.

imajını bozan bir aşk, aşkını gömen bir imajdan evladır. seni ebediyete taşır.

şarkıları, şiirleri, ağıtları hep su üzerineymiş. merak edip sormuş beyaz adam: "niye şiirleriniz hep sudan söz ediyor?" "buralarda en çok suyun yokluğunu çekiyoruz da ondan," deyip gülmüş yerli: "ya sizin şiirleriniz niye hep sevgiden söz ediyor?"

seviyordum sizi

puşkin

ey yaşam düşü! uç git, acımam sana

o boş görüntü karanlıkta yitip gitsin

aşkın acısıdır değerli olan benim için

öleyim ne çıkar, severken öleyim ama

bir şey var ki çölünde senin

ruhumu altüst etmeye yeterdi

aşkın, umudun, dingin şöhretin

aldatısı uzun sürmedi

dağıldı şölenleri gençliğin

uyku gibi, sabah dumanı gibi

ey, can attığım sınırı benliğimin

ne kadar çok senin kıyılarında

dolaştım, sessiz ve başım dumanlı

gizli bir kararın hüznü ruhumda

yeryüzü yazgısı her yerde

nerede birazcık iyilik varsa

ya aydınlanma, ya tiran tetikte

hem hüzün hem hafiflik var içimde; kederliyim

seninle dopdolu, aydınlık bir keder bu

seninle, sadece seninle.. hiçbir şey

bozmuyor, tedirgin etmiyor üzgünlüğümü

ve yürek yeniden tutuşuyor, seviyor yeniden

sevmemesi olanaksız çünkü

ey dostlar! halkın ezilmediğini görecek miyim bir gün

ve köleliğin düştüğünü çarın işaretiyle

ve sonunda doğacak mı yurdumun üzerinde

güzel şafağı bilginin ve özgürlüğün

nicedir, ben, yorgun köle, kaçıp gitmektir istediğim

uzak sığınağına çalışmanın ve lekesiz bir esenliğin

bakır atlı

puşkin

işte bu, yazgısı senin oğullarının

ey roma, ey çınlayan küre

sevginin şarkıcısı, şarkıcısı tanrıların

söyle sen bana, nedir şan

sin uğultusu, övgü sadası mı

isli bir gölgeliğin altında yoksa

yabanıl bir çingenenin anlatısı mı

o zaman yaşlı adam yaklaşıp dedi

"terk et bizleri sen, mağrur kişi

bizler ilkeliz, yok yasalarımız

sen ilkel baht için doğmamışsın

sen kendine özgürlük diliyorsun yalnız

bize dehşet verir düşünüşün senin

biz korkağız ve iyi ruhumuz

sen kötü ve cesursun -terk et bizleri

elveda, esenlikler seninle olsun."

büyülü gücüyle terennümün

dumanlı belleğimde benim

böyle canlanıyor görünümü

bazı aydın, bazı kederli günlerin

irkildi. durulanıverdi

ürkünç, derininde düşünceler

taşkınların köpürdüğü, öfkeyle başkaldıran

yırtıcı dalgaların çevresinde

yığıldığı o yeri bir anda tanıdı

aslanları, o meydanı ve meydanda

karanlığın içinde bakırdan başıyla

kımıltısız yükselip duranı

onu, işte o uğursuz iradesiyle

denizin dibinde kent kurulanı

korkunç o, karanlığının alaca ağılında

nasıl bir düşünce toplanmış o alında

ne kadar gizli güç onda barınır

aşk şiirleri

aleksandr puşkin

siz birleştirdiniz o soğuk kalbi derhal

gözlerinizin ateşiyle

sizi seven bir aptaldır elbette

sevmeyen biriyse yüz bin kere aptal

ben sizi sevdim, belki bu sevda

kalbimde sönmedi, kaldı izi

bu bir hüzne yol açmasın asla

hiçbir şeyle üzmek istemem sizi

sessizce, ümitsizce sevdim sizi

çile çekerek, kıskanç ve çekingen

öyle candan, öyle içtenlikli ki

başkası da öyle sevsin yürekten

house of cards

bazıları güce yakın olmayı güç sahibi olmakla karıştırır.

biri ifşa olduğunda sizin insafınıza kalır.

hepimiz hayallerimize ulaşmak için fedakarlıkta bulunmak zorunda kalırız; ama bazen daha büyük bir amaç uğruna kendimizi feda etmemiz gerekir.

puşkin: bizi yücelten bir yalan, bir sürü vasat gerçekten daha iyidir.

birini istediğim şeyi yapmaya ikna etmekten daha tatmin edici bir şey varsa o da kasten ikna edememektir. "girilmez" tabelası gibi. kapıdan içeri gir diye yalvarır adeta.

değer verdiğim onca şey arasında kurallar yoktur.

sapla samanı ayırmak için aileden birinin ölmesi gibisi yoktur.

gücün paradan daha önemli olduğunu her zaman söylemişimdir. ama seçimler söz konusu olduğunda güç, paranın yanında solda sıfır kalır.

en kötü düşman, eski dostların arasından çıkar.

her yavru kedi büyür. önceleri çok zararsız görünürler. küçük, sessiz, çay tabağından süt yudumlayan yavrular. ama pençeleri çıkar çıkmaz kan akıtırlar. bazen kendilerini besleyen elin kanını. besin zincirinin tepesine tırmanan bizim gibiler merhamet gösteremez. tek bir kural vardır: avla ya da avlan.

bildiğin şeytan, bilmediğin şeytandan evladır.

iddiaları yeterince çok tekrarlarsanız, millet doğru olduklarına inanmaya başlar.

bazen üstünüzün saygısını kazanmanın tek yolu ona meydan okumaktır.

bir şüphe kırıntısı ancak çıplak gerçeklerle süpürülebilir.

iktidar dürüst olmayanların eline geçerse ahlaki pusulasını şaşırır. ahlaki pusula olmadığında da iktidar yoldan çıkar.

ud ve yara izleri

danilo kiš

düş, geceleri yaşamın kaynağına doğru kaçan ruhun susuzluğunu giderdiği yerdir.

bir erkeğin, evlenmenin dışında yapabileceği en büyük aptallık boşanmaktır. hepsinden beteri de bundan pişmanlık duymaktır.

hiçbir şey kalıcı değildir, insanlığın büyük düşü dışında; orada hiçbir enerji yok olmaz; her sözcük yazılı olarak kalır.

gerçek, ot ve toprak gibidir. gerçek, büyüyen ottur ve onu ezen ayaklardır.

yazar, yaşamı bir bütün olarak algılamalıdır. büyük izlek olarak ölümü duyurmalı -insanların gururlarını, bencilliklerini ve kötü niyetlerini biraz olsun azaltabilmek amacıyla- ama buna karşıt olarak, yaşama da bir anlam vermelidir. sanat, birbiriyle çelişkili olan bu iki düşüncenin dengelenmesidir. insanın görevi, özellikle de yazarın, bu dünyadan ayrılırken arkasında bir eser değil -çünkü her şey eserdir- biraz iyilik, biraz bilgi bırakmasıdır.

iyi dostluklar çıkarlardan doğar.

başkalarının aşk deneyimlerinden hiçbir ders alınamaz. bir kadın ve bir erkek arasındaki her karşılaşma dünyanın ilk öyküsüymüş gibi başlar.

bir aptalın aptal olduğunu kanıtlamak tehlikelidir.

size şu soruyu soran bir adama yanıt vermek hiç de kolay değildir: neden sanki yaşamam gerekli?

yaşamın yerine hiçbir şey konulamaz.

yetenek bir tür lanettir. puşkin yeteneği yüzünden öldü. tanrıdan gelen bir armağan kadar kıskanılan bir şey yoktur. yeteneklere az rastlanır; ama niteliksizler yığınladır.

"insanların çabaları bize hep aynı şeyi, yani insanların eserlerinin anlamını oluşturan yasa, ölçü, düzen ve fedakarlığın bu dünyada var olduğunu öğretmektedir. güzel ve büyük ne varsa kan ya da alın teri ve sessizlik içinde yaratılmıştır."

seviyordum sizi

aleksandr puşkin

seviyordum sizi ve bu aşk belki

içimde sönmedi bütünüyle

fakat üzmesin sizi artık bu sevgi

istemem üzülmenizi hiçbir şeyle

sessizce, umutsuzca seviyordum sizi

kah ürkeklik, kah kıskançlıkla üzgün

bu öyle içten, öyle candan bir sevgiydi ki

dilerim bir başkasınca da böyle sevilin

2

vaktidir dostum, vaktidir! yürek dinginlik istiyor

uçuyor birbiri ardına günler ve geçen her saat alıp götürüyor

yaşamdan bir parça daha ve biz seninle ikimiz

yaşamak umudundayız; oysa kuşku yok ki öleceğiz

dünyada mutluluk yok; fakat dingin ve özgür olunabilir

imrenilecek bir yazgı düşlüyorum nicedir

nicedir, ben, yorgun köle, kaçıp gitmektir istediğim

uzak sığınağına çalışmanın ve lekesiz bir esenliğin

3

imreniyorum sana cesur öğrencisi denizlerin

saçları fırtınalarda ağaran ve gölgesinde yelkenlerin

çoktan mı ulaştın dingin rıhtıma

çoktan mı vardın sessizliğin hazlarına

ki yeniden çağırmakta seni gönül çekici dalgalar

haydi ver elini -yüreklerimizde aynı tutkular

içimizde uzak gökyüzünün, uzak ülkelerin özlemi

bırakalım kıyılarını köhne avrupa'nın

ben, yorgun kiracısı yeryüzünün, bambaşka alemler ardındayım

ey özgür okyanus, selamlıyorum seni

söndü günün yıldızı

aleksandr puşkin

söndü günün yıldızı

indi mavi denize kara bir duman

hışırda, çırpın uysal yelken

dalgalan, karanlık okyanus, dalgalan

görünüyor işte uzaklarda

güneşin hiç batmadığı büyülü diyarlar

gönlüm akıyor oraya coşkuyla, tasayla

ve kıpırdanıyor içimde anılar

gözlerim yaşlarla doluyor yine

kaynıyor ruh ve donuyor birden

tanıdık bir hayal uçuyor çevremde

anımsıyorum her şeyi, acı çektiren, mutlu eden

anımsıyorum çılgın aşkı geçmişteki

arzuları, umutları, kırılıp aldanan

hışırda, çırpın, uysal yelkenim

dalgalan, karanlık okyanus, dalgalan

uç gemi, götür beni bilinmezliklere

ürkünç oynaklığında güvenilmez denizlerin

yeter ki uzaklarda olayım

hüzünlü kıyılarından dumanlı ülkemin

orada ilk kez tutuşturmuştu

tutkuların alevi beni

esin perileri gizlice gülümsemişlerdi

ve erkenden olgunlaşmıştı fırtınalarda

orada benim yitik gençliğim

hafif kanatlı sevinç beni orada aldatmıştı

orada acıyla dolmuştu kalbim

ve ben, yeni izlenimler arayıcısı

kaçtım sizden yurdumun kıyıları

sizlerden de, zevk avcıları

bir anlık dostları, uçucu gençliğin

ve sizler, günahlarımın sırdaşları

kendimi aşksız feda ettiklerim

huzurumu çalan, ünümü, ruhumu, özgürlüğümü

unuttum sizleri de gizli ve

sadakatsiz dostları altın ilkbaharımın

fakat iyileşmedi yine de

kalbim eski yaralardan, aşkın derin yarasından

hışırda, çırpın, uysal yelkenim

dalgalan, karanlık okyanus, dalgalan

budala

dostoyevski

aptalca bir mutluluk içinde yaşamaktansa, mutsuz olmak; ama bilmek daha iyidir.

dar kafalı ve "sıradan" bir insan için kendisinin sıradışı ve alabildiğine özgün bir insan olduğunu düşünmekten ve en ufak bir kuşkuya kapılmaksızın bunun keyfini sürmekten daha kolay bir şey yoktur.

buluşlar gerçekleştirenler, dahiler alanlarıyla ilgili çalışmalarının ilk yıllarında -çoğu kez son yıllarında da- toplum tarafından hep birer salak olarak görülmüşlerdir.

güzelliğe ilişkin değerlendirmede bulunmak zordur. gizemli, bilmecemsi bir şeydir güzellik.

siz benim için kusursuzluğun ta kendisisiniz! sizi gördüm, sizi her gün görüyorum. mükemmel olduğunuz sonucuna birtakım değerlendirmelerle, mantıksal önermelerle ulaşmış değilim; yalnızca böyle olduğunuza inanıyorum. ama size karşı bir de günahım var: sizi seviyorum. oysa mükemmellik sevilmez, yalnızca seyredilir, öyle değil mi? buna karşın ben size aşığım. aşk insanları denkleştirir, eşitler; ama kaygılanmayın, böyle bir denklik en içrek hayallerimde bile yer almadı.

her zaman iyi olmak kadar kötü bir şey yoktur.

bakarsın kederli son günlerini ömrün
ışığa boğar aşk, bir veda tebessümüyle (puşkin)

öldürmenin cezası olarak öldürmede, işlenen suçla karşılaştırılamayacak ölçüde ağır bir cezalandırma söz konusudur. adli yargılama sonucu öldürmek, eşkıya tarafından öldürülmekten çok daha korkunçtur. haydutların geceleyin ormanda yakalayıp da boğazına bıçak dayadıkları biri, son ana dek kurtulmayı umabilir. boğazı kesildiği halde hala kurtulmayı umanlara, bu haldeyken kaçmaya çalışanlara, yalvarıp yakaranlara dair pek çok örnek vardır. burda ise, ölümü belki on kez daha kolaylaştırabilecek olan o son umut, şu meşum 'kesinlik'le elinden alınıyor. burda bir hüküm var ve kesinlikle bu hükümden kaçış, kurtuluş yok. dünyada bundan daha büyük bir acı olabilir mi? savaşta bir askeri alın ve bir topun namlusunun ağzına getirip tetiği çekin. kendisine ateş edilen ana dek bir umudu olacaktır askerin; oysa aynı askere ölüme hüküm giydiğini bildirin -kesinlikle- ya çıldıracak ya ağlayacaktır. insanoğlu çıldırmadan dayanabilir mi böyle bir şeye? niçin bu aşağılama, bu boş, çirkin, gereksiz vahşet? hayır, insana reva görülemez bu!

azmin elinden bir şey kurtulmaz.

her anın hesabını tutarak yaşamak olanaksızdır.

"islam peygamberi muhammed'in de epilepsi hastası olduğu iddiaları vardır. söylenceye göre bir nöbet sırasında göğe yükselerek (miraç) tanrı katını ziyaret etmiştir; gökte epeyce bir süre kalmış olmasına karşın nöbet geçip de kendine geldiğinde, nöbet anında yere düşerken devirdiği testideki suyun tümüyle boşalmamış olduğu görülmüştür."

sara nöbeti, şu tutarak denilen şey, bir anda gelir, tutar insanı. ve birdenbire yüz, özellikle de bakışlar çarpılır, tanınmaz hale gelir. bütün beden, yüzün bütün çizgileri kasılır, çırpınır, titrer. bir benzeri daha olmayan korkunç bir çığlık kopar göğsün derinliklerinden ve insani olan her şey bir anda bu çığlığın içinde yiter gider ve dışardan bakan birinin bağıran kişinin aynı insan olduğuna inanabilmesi olanaksız değilse bile son derece güçtür. bu adamın içinde başka birinin bağırdığı sanılır. sara nöbeti geçiren birinin görünüşü pek çok kişiyi dehşete düşürür, dayanılmaz, mistik denilebilecek bir korkuya kapılır insanlar.

metres olmaktan başka işe yaramayan kadınlar vardır.

zamanımızdan ve soyumuzdan birine orijinal olmadığını, belirgin herhangi bir yeteneği de olmadığını, zayıf kişilikli, sıradan biri olduğunu söylemekten daha incitici bir şey yoktur.

zamana güven, her şey unutulur.

arınmanın en iyi yolu nedamet getirmek, geçmişi pişmanlıkla hatırlamaktır.

"ingiliz din adamı ve ekonomist thomas malthus, halk yığınlarının yoksulluğunu, hızlı nüfus artışına, insanların geçim araçlarından daha hızlı çoğalmalarına bağlıyor ve 'nüfustaki fazlalığı emdiği' için savaşların, salgın hastalıkların yararlı olduğunu savunuyor, yoksul kesimlerin çoğalmalarını önlemek için insanlık dışı yöntemler öneriyordu."

bir olay ne kadar gerçeğe uygunsa, o kadar gerçekdışıymış gibi görünür.

elindeki güç kadar oluyor, insanın isyanı da!

gülünç olmak bazen güzeldir; hatta çok güzeldir: insan o zaman birbirini daha çabuk bağışlar, daha çabuk barışır. insan bir anda her şeyi anlayamaz, yani işe mükemmelden başlanamaz. mükemmele ulaşabilmek için önce pek çok şeyi anlayamamış olmak gerekir.

en zoru budur: bizi hiç kırmamış olanları bağışlamak; çünkü onlar bizi kırmadıklarına göre yakınmamız temelsiz kalmış olacaktır.

hiçbir şeye şaşmamak, çok akıllı olmanın belirtisidir derler; bence aynı ölçüde ve aynı güçte ahmaklık belirtisidir de.

insanlar gün gelir gemilerini yakar ve geri dönmezler.

belinsky: günümüzde fantastiğin yeri edebiyat değil, yalnız tımarhanedir ve edebiyatçıların değil, doktorların konusudur.

yüzbaşının kızı

aleksandr puşkin

eski bir söz vardır: eski ahbaplarına gidersin, kendini hapiste bulursun.

bu arada defterimi aldı, şiirin her kelimesini teker teker, acımasızca eleştirmeye başladı. benimle dokunaklı bir şekilde alay etti.

şairlere dinleyici gerek..

kötü bir barış iyi bir kavgadan daha iyidir.

"yüzbaşının kızı,
geceyarıları dolaşma"

erkekler ne garip şeyler! bir hafta sonra kesinlikle unutacakları bir söz için kendi hayatlarını da, şereflerini de kaybetmeye hazırlar.

gençler, bu yazıların elinize geçerse hatırlayın ki en iyi, en sağlam değişimler zorlanmadan meydana gelen, ahlakın temellerini sağlamlaştıran değişmelerdir.

o anda pek de soğukkanlı olamayacağımı kolaylıkla düşünebilirsiniz.

boris godunov

aleksandr puşkin

asla korkuya kapılmayacağım. ama hiçbir şeyi de küçümsemeye gelmez.

bizim halk aptaldır, kolay kanar, pek düşkündür yenilik ve mucizeye.

halka bakmayın siz. nasıl hoyrat bir binek atı gemi azıya alırsa, nasıl bir oğul babasına karşı gelirse, halkta da her zaman kargaşaya karşı gizli bir meyil vardır. sonunda iş yine olacağına varır. binici, atının dizginlerini kolayca ele alır, baba da oğluna baş eğdirir. öyle; ama kimi zaman atın da binicisini sırtından attığı, oğlun da daima babasının her isteğine boyun eğmediği olur.

ama şuursuz kalabalığın aynı zamanda dönek olduğunu da unutmamak gerek: isyankârdır, boş inançların ardından gider, boş umutlara kolayca kanar, her telkine uysalca itaat eder. gerçekler karşısında sağır, kayıtsızdır. ruhu masallarla beslenir. utanmazlığa, pervasızlığa da bayılır.

en yüce güce kavuştum, altı yıldır sükûnet içinde hüküm sürüyorum; ama ruhumda mutluluktan eser yok. gençliğimizde de sevgi hasretiyle yanıp tutuşan yüreğimiz, bir kez susuzluğunu giderdi mi, başlamaz mı soğumaya, sıkılmaya, bıkmaya? şimdi ben de aynen öyleyim. müneccimler, falcılar, ömrümün uzun olacağını, kaygısız bir saltanat süreceğimi söyleyip duruyorlar. ama ne iktidar ne de hayat bana keyif veriyor. göklerin gazabını, gelecek felaketi şimdiden sezebiliyorum. bana bu dünyada mutluluk yok. halkı bolluk, bereket ve şan içinde yaşatmakla, cömertliğimle sevgisini kazanırım sanmıştım. ama bütün emeklerim boşaymış: halk yaşayan hükümdarı değil, sadece ölü olanını severmiş. biz kafasızlarsa onların alkışları ya da coşkulu feryatlarıyla kendimizden geçeriz bir de! tanrı topraklarımıza kıtlığı reva görmüştü, insanlar ağlayıp inliyor, sefalet içinde ölüyordu; ben onlara ambarları açtım, avuç avuç altın dağıttım, iş buldum. onlarsa kudurmuşçasına lanetlediler beni. yangınlarda harap olan evlerinin yerine yenilerini yaptırdım. onlarsa yangın çıkarmakla suçladılar beni. işte halkın mahkemesi; kolaysa bul burada sevgiyi. ailemin de huzur bulacağını sandım, kızımı evlendirip mutlu edecektim; bir kasırga gibi alıp götürdü nişanlısını ölüm. halkın arasında dolaşan iğrenç dedikoduyla, kızımın dul kalmasında da beni, bahtsız bir babayı suçladılar. kazara birisi ölünce, gizli katili mutlaka ben oluyorum. fyodor'u çocuk yaşta öldüren benim, kız kardeşim çariçeyi, bir uysal rahibeyi zehirleyen yine benmişim! ah! bu dünya dertleri arasında hiç, ama hiçbir şey avutamaz bizi. belki bir tek vicdan. eğer tertemizse vicdan, kötülüğü, iftirayı rahatça ezer. fakat ufak da olsa bir leke varsa vicdanda, işte o zaman felaket! ruh tutuşur, yürek zehirle şişer, sitemler çekiç darbesi gibi iner kulaklara, mide bulanır, baş döner, ve gelir gözlerin önüne kan içindeki çocuklar. ne iyi olurdu kaçmak ama yer mi var kaçacak? korkunç! ah perişandır hali, vicdanı temiz olmayanın.

son ada

zülfü livaneli

biz insanlar evren hakkında düşünürüz, yargılara varırız ama evrenin bizim hakkımızda ne düşündüğünü hiç merak etmeyiz.

hayattan öğrendiğim bir şey var: her yerde kötülük çok kuvvetli ve zor yeniliyor. iyilik daha zayıf kalıyor.

carl sagan, "r faktörü" diye bir şeye inanıyordu. r harfi "reptile"dan, yani "sürüngen" kelimesinden geliyor. insanoğlu sudan karaya çıktığı için, beyin kökümüzde hâlâ sürüngen şiddetinin izleri bulunduğunu, bölgemizi korumak için şiddet kullanmaya eğilimli olduğumuzu söylüyor. yani hepimiz birer timsahız.

biz insanlar, sınırlarımızı bilmeden kendi aklımızı beğeniyoruz, öğrenmiyoruz, akıllanmıyoruz. her şeyi anladığımız zaman da genellikle iş işten geçmiş oluyor.

peygamberi dağa doğru koşarken görenler, "ey isa, aslandan mı kaçıyorsun?" diye sormuşlar. o, "hayır!" demiş. "kaplandan, ejderhadan mı kaçıyorsun?" diye sormuşlar. o yine "hayır" demiş ve eklemiş: "ben peygamberim; aslandan kaplandan korkmam." peki o zaman neden kaçıyorsun?" diye sormuşlar. "ahmaklardan kaçıyorum" demiş isa; "çünkü onlarla başedemem."

yasak tanımaz rüzgar
zincir vurulamaz martıya
bir de insan kalbine (puşkin)

bir yerde kötülük varsa, oradaki herkes biraz suçludur.