hasretinden prangalar eskittim

ahmed arif

seni, anlatabilmek seni

iyi çocuklara, kahramanlara

seni, anlatabilmek seni

namussuza, haldan bilmez

kahpe yalana

art arda kaç zemheri

kurt uyur, kuş uyur, zindan uyurdu

dışarda gürül gürül akan bir dünya

bir ben uyumadım

kaç leylim bahar

hasretinden prangalar eskittim

saçlarına kan gülleri takayım

bir o yana

bir bu yana

seni, bağırabilsem seni

dipsiz kuyulara

akan yıldıza

bir kibrit çöpüne varana

okyanusun en ıssız dalgasına

düşmüş bir kibrit çöpüne

yitirmiş tılsımını ilk sevmelerin

yitirmiş öpücükleri

payı yok apansız inen akşamdan

bir kadeh, bir cıgara, dalıp gidene

seni, anlatabilsem seni

yokluğun cehennemin öbür adıdır

üşüyorum, kapama gözlerini

hûlya

ahmed arif

senin o anlatılması imkansız, dayanılmaz gözlerin, bütün kör, şaşı, şiş, alçak ve yere bakan gözleri bir kalemde kaldırır atar dünyadan. sabah gözlerimi sana açarım. akşam, uykularımı senden alırım. nereye, ne yana dönsem karşımda mutluluğun o harikulade baş dönmesini bulurum. böyleyken gene de şükretmem halime; hergelelik, açgözlülük eder, seni üzerim. aklıma gelmez ki seni usandırır, sana gına getiririm. sana dert, sana ağırlık, sana sıkıntı olurum. nemsin be? sevgili, dost, yar, arkadaş.. hepsi. en çok da en ilk de leyla'sın bana. bir umudum, dünya gözüm, dikili ağacımsın. uçan kuşum, akan suyumsun. seni, anlatabilmek seni. ben cehennem çarklarından kurtuldum, üşüyorum kapama gözlerini.

öylesine hûlya, kutsal ve uzaksın ki.. allah kahretsin beni.

uy havar

ahmed arif

uy havar

yangınlar kahpe fakları

korku çığları

ve irin selleri, aç yırtıcılar

suyu zehir bıçaklar ortasındasın

bir cana, bir başa kalmışsın vay vay

pusatsız, duldasız, üryan

bir cana bir de başa

seher vakti leylim leylim

cellat nişangahlar aynasındasın

oy sevmişem ben seni

üsküdar'dan bu yan lo kimin yurdu

he canım

çiçekdağı kıtlık kıran

gül açmaz, çağla dökmez

vurur alnım şakına

vurur çakmaktaşı kayalarıyla

küfrünü, medetsiz, munzur

şahmurat suyu kan akar

ve ben şairim

namus işçisiyim yani

yürek işçisi

korkusuz, pazarlıksız, kül elenmemiş

ne salkım bir bakış

resmin çekeyim

ne kınsız bir rüzgar

mısra dökeyim

oy sevmişem ben seni

ve sen daha demincek

yıllar da geçse demincek

bıçkılanmış dal gibi ayrı düştüğüm

ömrümün sebebi, ustam, sevgilim

yaran derine gitmiş

fitil tutmaz, bilirim

ama hesap dağlarladır

umut dağlarla

düşün, uzay çağında bir ayağımız

ham çarık, kıl çorapta olsa da biri

düşün, olasılık, atom fiziği

ve bizi biz eden amansız sevda

atıp bir kıyıya iki zamanı

yarının çocukları, gülleri için

her birinin ayva tüyü, çilleri için

koymuş postasını

görmüş restini

he canım

sen getir üstünü

uy havar

muhammed, isa aşkına

yattığın ranza aşkına

deeey, dağları un eder ferhadın gürzü

benim de boş yanım hançer yalımı

ve zulamda kan ter içinde asi

he desem koparacak dizginlerini

yediveren gül kardeşi bir arzu

oy sevmişem ben seni

günübirlikler

cemal süreyya

orhan veli şiirimize yüzyıllarca egemen olan romantizmi yıkan, somut ve belirgin bir hümanizmi sanatımıza getiren adamdır. ilk kentli halk ozanıdır o, ilk laik türk şairi, şiirimizde ironi sanatının ilk büyük temsilcisi; yapıtında "organik ilişki"yi, "estetik bütünlüğü" kuran ilk şair.

kötü edebiyat iyi edebiyatı kovabilir, ama bir süre için.

yahya kemal'in divan şiirinde bulduğu en büyük eksiklik bileşimdir. ona göre "eski şiirimizin en muteber divanlarını ele almaya gelmez. fuzuli ve nedim gibi şairler bile gözden düşer." en iyisi, bu büyük sanatçıların divanlarını değil, "berceste" dizelerini ya da beyitlerini bir güldestede okumaktır. divan şiiri yığma bir şiirdir. öyle ki çoğunca, bütün, parçanın güzelliğini bozmaktadır. "çünkü kestirme ve samimi bir hükümle denebilir ki eski şiirimizde manzume yoktur, terkip yoktur, hasılı eser yoktur, yalnız mısralar ve beyitler vardır."

thomas mann: faşizm bir ideoloji değil bir kötülüktür.

nietzsche'ye göre yalnız büyüklerin (soyluların, kahramanların) bir anlamı vardır, öbür insanların tümü kitleyi meydana getirirler. kitle nedir? "insanlığın kumudur bunlar: hepsi de eşit, hepsi de ufak, hepsi de yuvarlak.. kitle yalnız büyük adamların kopyası olduğu zaman benim dikkatimi çekebilir. ötesi şeytanın ve istatistiğin işidir, o kadar."

bernard shaw, zenciler konusunda, amerikalılara aşağıdaki sözleri söylüyordu: "hem adamları ayakkabı boyacısı olmaya zorluyorsunuz hem de sadece bu işe elverişli oldukları sonucuna varıyorsunuz."

roman yazanlara bir türlü akıl erdiremiyor ahmed arif: "roman yazmak hammallıktır." diyor.

lenin: sosyalizm, insanlığın baştan beri kazanmış olduğu bilgilerin bütününden doğmuştur. bu bakımdan proletarya kültürü, kapitalist toplumun, feodal toplumun, bürokratik toplumun da egemenliği altında sağlanmış bilgiler bütününü üstlenmeli ve onun mantıki bir gelişimi olmalıdır. sosyalist olmak için insanlığın yarattığı bütün düşünce zenginliklerini içine sindirmiş, belleğine işlemiş olmak gerekir.

"küçük bir yaşam ile büyük bir şiir kurulamaz." böyle diyor ömer faruk toprak.

şair, gerçeği, olduğu gibi, hatta olduğundan daha gerçek, daha tam, daha güzel, daha çirkin, daha coşturucu, daha yalın, daha karışık, daha aydınlık gösteren adamdır.

sanırım, 1957'lerdeydik. varlık dergisinde "kamyon" başlıklı bir şiir okumuştum. şairi oktay baloğlu. çarpmıştı beni.

hiçbir şey mektup kadar özgür olamaz.

sanırım 1956'lardaydı; bir gün yeditepe'ye uğramıştım. eflâtun cem güney yeni çıkan masal kitabını yazar arkadaşlarına imzalıyordu. bir ara gözü bana ilişti. adımı sordu. sonra da, "evladım sen ne yazarsın?" dedi. şiir yazdığımı söyledim. bir kitap da benim için imzaladı. sunu yazısı şöyleydi: "çok ince ve hassas şiirlerini öteden beri hayranlıkla okuduğum doğuştan şair cemal süreya'ya en halisane duygularım ve başarı dileklerimle."

"zindancıbaşı hey: yaşamak
kurşuna dizilmez ki
kurşuna dizilmez ki göğün mavisi
yağmur, şimşek ve tohum
ben çiçek açar
sesim sesim kurşuna dizilmez ki!" (kemal burkay)

françois mitterrand: ben, müstehcen yapıtlardaki görüntülerin gerçekliğine değil de, onların dayandığı efsanelerin yalanına tutuluyorum.

kübik bir hayattır banka hayatı.

"deha, olgun yaşta gerçekleştirilen bir gençlik düşüncesidir." kim söylemiş bu cümleyi, anımsamıyorum.

"şiir yazmış bir kimse cinayet işleyemez." orhan veli mi söylemişti bunu?

georges rouault'nun şu sözlerini anımsatmak yerinde olacak: "geçmişteki ustaları ancak onlardan başka türlü olmakla, onlarınkine benzemeyen bir yapıt yaratmakla sevebiliriz."

her sağlam düşünce zinciri bir şeyleri bozar.

cemil çakır da enstitülerin kırk yıl öncesinin koşullarına göre kurulduğunu yazıyor: "bugün daha değişik bir yapıda devrimci demokratik kuruluşlara gerek var."

paul morelle: şiir, uyuşturucu maddeyle yer değiştirirse uyuşturucu madde onu öldürüyor. coleridge'in dehası afyonda sönmüştü.

düşünce, gerçeğin pragmatik bir işlevidir.

ölüm tarihini iyi seçeceksin. olanağın varsa genç öleceksin (en yetenekli sensin). kuşağının ilk öleni olacaksın (asıl önemli olan sensin). yetmiş yaşını, seksen yaşını bulduktan sonra ölürsen kimse yüzüne bakmıyor. yakup kadri'nin ölümü sessizlikle geçiştirildi. muzaffer tayyip ve rüştü onur bugün de çok şeylerini erken ölümlerine borçludurlar.

gustave flaubert: dünyada çıkan bütün dergiler kendi erdemlerine inanırlar; oysa içlerinde bir tanesi bile erdemli değildir.

çağımız edebiyatı bir dergi edebiyatıdır: dergiler izlenmeden bir ülkenin edebiyatı üstüne, hele türk edebiyatı üstüne tam kavrayıcı bir düşünceye ulaşılamaz. bunu da edebiyat öğretmenlerine söylüyorum.

"insanlar kadınlardan doğdukça kusurlu olmaktan kurtulamayacaklardır."

1965 goncourt ödülü verildikten hemen sonra, bu ödülün seçici kurul üyelerinden biri şöyle demişti: "ünlenmiş bir yazara, rastlanabilecek kitapların en cılızı için ödül verdik." aynı ödülün 1969'da verilmesinden sonra çok daha ilginç ve anlamlı bir olay oldu. aragon daha yeni girmiş olduğu akademinin kapısını çarpıp çıktı, bir daha da dönmedi oraya. şöyle demişti aragon, o gün: "böylesi bir yamyamlığa katılamam ben."

ne diyordu dostoyevski: "tanrı öldüyse, her şeye izin var demektir artık."

kargaşaya, gürültüye karışmadan büyük çalışmalar yapan kişiler vardır. siz farkında olmadan o çalışmalar büyür, çevrenizi sarar. bir gün apansız görürsünüz onu. çünkü ürünler görülmeyecek gibi olmaktan çıkmıştır.

anadolu

ahmed arif

beşikler vermişim nuh'a

salıncaklar, hamaklar

havva ana'n dünkü çocuk sayılır

anadoluyum ben

tanıyor musun

utanırım

utanırım fıkaralıktan

ele güne karşı çıplak

üşür fidelerim

harmanım kesat

kardeşliğin, çalışmanın

beraberliğin

atom güllerinin katmer açtığı

şairlerin, bilginlerin dünyalarında

kalmışım bir başıma

bir başıma ve uzak

biliyor musun

binlerce yıl sağılmışım

korkunç atlılarıyla parçalamışlar

nazlı, seher sabah uykularımı

hükümdarlar, saldırganlar, haydutlar

haraç salmışlar üstüme

ne iskender takmışım

ne şah ne sultan

göçüp gitmişler, gölgesiz

selam etmişim dostuma

ve dayatmışım

görüyor musun

nasıl severim bir bilsen

köroğlu'yu

karayılanı

meçhul askeri

sonra pir sultanı ve bedrettini

sonra kalem yazmaz

bir nice sevda

bir bilsen

onlar beni nasıl severdi

bir bilsen, urfa'da kurşun atanı

minareden, barikattan

selvi dalından

ölüme nasıl gülerdi

bilmeni mutlak isterim

duyuyor musun

öyle yıkma kendini

öyle mahzun, öyle garip

nerede olursan ol

içerde, dışarda, derste, sırada

yürü üstüne üstüne

tükür yüzüne celladın

fırsatçının, fesatçının, hayının

dayan kitap ile

dayan iş ile

tırnak ile, diş ile

umut ile, sevda ile, düş ile

dayan, rüsva etme beni

gör, nasıl yeniden yaratılırım

namuslu, genç ellerinle

kızlarım

oğullarım var gelecekte

herbiri vazgeçilmez cihan parçası

kaç bin yıllık hasretimin koncası

gözlerinden

gözlerinden öperim

bir umudum sende

anlıyor musun

polis

ahmed arif

bir kez polisten yakamı kurtarmış değilim. kanun! bu da bir maskaralık, bir dümen. kanun yalnız biz fukaralar için var. o da cezalandırırken sade! beraat etmişim, kim takar? hoş benim de onları taktığım yok. gece de tenhada boş gezmiyorum; ahdettim, beni öbür dünyaya yalnız gönderemezler. ne de olsa eşkıya kanı taşıyorum.

utanılacak hiçbir bok yemedim, yemem de! ama polise sorarsan ben bir canavarım. çünkü yüzlerine tükürdüm, tenhada yakalayıp eşşek sudan gelinceye kadar dövdüm; rüşvet, döviz kaçakçılığı ve randevuevi işlettiklerini bildiğimi, bunları er geç yazacağımı söyledim. birinin dişlerini döktüm, birini merdivenden atmak için fırlattım. kolu kırıldı. hepsi bu işte. haksızlığa, hakarete dayanamıyorum. türk siyasi tarihinin işkence görme rekorunu kıracak kadar zulüm görmeme budur sebep!

şiir

ahmed arif: şiir önce bir güzellik duygusudur.

nazım hikmet: şairin alim olması şart değildir ama cahil olmaması şarttır.

nancy h. kleinbaum: insan, insan ırkının bir üyesi olduğu için şiir okur ve insan ırkı tutkuyla doludur. tıp, hukuk, bankacılık hayatı devam ettirmek için gereklidir; ama şiir, aşk, sevgi, güzellik? bunlar da bizim yaşama nedenlerimiz!

memet fuat: iyi insan yetiştirmenin en kestirme yolu şiirden geçer.

veysel çolak: bütün yadsımalar insanoğlunun onurudur, yaşatan tarafıdır. edebiyat ve şiir bu yadsımanın biricik manevi alanıdır.

georges bataille: gerçek şiir yasaların dışındadır.

dino buzzati: yeryüzünde bir yasa vardır: her şeyin bedeli ödenir. sanat en yüksek bedelin ödendiği bir lükstür. şiir ise bütün sanatlardan daha pahalıdır.

şükrü erbaş: hemen her çağda üç değişmez konuğu olmuştur şiirin: sular, çocuklar ve akşamlar. üçü de düş kırığı bir acının izinde girmiştir şiire, üçü de aydınlık sevince gebe.

charles dickens: sahnede ışık ve müzik neyse hayatta şiir odur.

margaret atwood: şiir neden bulmaya çalışmaz. güzellik gerçek demektir, gerçek de güzellik. yeryüzünde tek bildiğimiz budur, bilmemiz gereken tek şey de budur!

d.m. thomas: umarım şiir ve psikanaliz, kendi özgün açılarından, insan yüzünü olanca soyluluğu ve hüznüyle aydınlatmayı sonsuza dek sürdürürler.

seni

ahmed arif

genç bayraklar vardır

barış düşünür

kuyularda işçi, mavilikleri

ben hepsini düşünürüm

yirmi dört saat

ve seni düşünürüm

karanlık, hırslı

seni, cihanların aziz meyvası

ilanı aşk makamından bir mısra

yeşerip kımıldar içimde

düşer aklıma gözlerin

leylim leylim

ahmed arif

şiir önce bir güzellik duygusudur.

varlık'ın yarışma sonucunu gördün mü? "aman aman hey"le "unutamadığım"ı katmıştım. tabii küçük jürinin insaf -daha doğrusu insafsızlık ve namussuzluk- barajını bile aşamadık. ciğeri beş para etmez yaratıklar, yolunu bulmuş; dergici, yönetici ya da ahbap oluvermişler işte. türk şiirini, edebiyatını bu fikir piçlerinin, bu orospu karıdan beter heriflerin tekelinden çekip almalıyız. borç bize bu. bu memlekette, edebiyat adıyla yenen bokların, işlenen fikir cinayetlerinin hesabını mutlaka soracağız.

kişi, kabiliyetine ve haysiyet duygusuna göre acı çeker, sevinç duyar.

utanılacak hiçbir bok yemedim, yemem de! ama polise sorarsan ben bir canavarım. çünkü yüzlerine tükürdüm, tenhada yakalayıp eşşek sudan gelinceye kadar dövdüm; rüşvet, döviz kaçakçılığı ve randevuevi işlettiklerini bildiğimi, bunları er geç yazacağımı söyledim. birinin dişlerini döktüm, birini merdivenden atmak için fırlattım. kolu kırıldı. hepsi bu işte. haksızlığa, hakarete dayanamıyorum. türk siyasi tarihinin işkence görme rekorunu kıracak kadar zulüm görmeme budur sebep!

insan düşmanını ya öldürür yahut da onunla kardeş olur.

bir kez polisten yakamı kurtarmış değilim. kanun! bu da bir maskaralık, bir dümen. kanun yalnız biz fukaralar için var. o da cezalandırırken sade! beraat etmişim, kim takar? hoş benim de onları taktığım yok. gece de tenhada boş gezmiyorum; ahdettim, beni öbür dünyaya yalnız gönderemezler. ne de olsa eşkıya kanı taşıyorum.

her kadında bir kleopatra damarı vardır, her erkekte de bir sezar ahmaklığı.

kimselere bir şey demek için değil, kendi susuzluğumuz, yangınlığımız için yazıyoruz. bizler artık hayatın tatlılıklarından faydalanamayacak kadar baltalandık. acının fazlası, daha doğrusu bu kadar manasız sıklığı, uyuşturuyor, kurutuyor. galiba mezarımıza sadece haysiyeti götüreceğiz.

en korkuncu, insanın kendi sinirlerinin ihanetidir.

dövünmek neyi çözümler? ne dövünmek ne de düşünmek hayatı değiştiriyor. hayatı, kendi icadımız fakları, prangaları zorlamak, parçalamakla değiştirebiliriz. yoksa daha iki bin yıl keçiler kadar bile mutlu, haysiyetli bir hayata kavuşamayız.

leyla'ya mektuplar

ahmed arif

leylacığım, gene suskunluklara, iyi saatte olsunlara karıştın. öyledir kafir dünya. biraz erincimiz, biraz günlük gecelik can avuntumuz oldu mu, unutuveririz dostu, canı, uzaktakini. dağlarla, deli sularla, yasaklar, pis ve kuş beyinli katil adamlarla, senden ayrı düşeni. nicesin? can tılsımının bu tek kelimede gizlendiğini duyarım. nicesin?

şimdi burada güzel bir şafak. gene uykusuz, mutsuz, tedirginim. sana yazmak, yazmak, yazmak istiyorum. seni bütün şafaklarda, evrenlerin o ıssız ihanet saatinde öperim. ve sen geçersin içimden. bitmek bilmezsin.

seni anlamak, seni sevmek mühim ve aziz bir iştir.

bana öyle geliyor ki sen beni görmek istemiyorsun. işte oraya gelmeme engel ya da sebep olan asıl bu. gelicem, kahveni, cıgaranı içicem, sonra da iyi akşamlar, iyi geceler deyip boynumu kırıp gidicem; otele ya da bir gecekondu yatağına. allah kahretsin, bunu düşündükçe geberesiye tiksiniyorum dünyadan.

dün yemekte anneme "beethoven gelse istese kızını verir miydin?" diye sordum. "kim bu herif?" dedi. "açlıktan ölen bir müzik peygamberi" dedim. önce tövbe çekti, sonra küfretti anam. kardeşlerime sordum; kızlar yalandan, erkekler canı gönülden "evet" dediler. galiba erkekler hayale, romantizme daha düşkün oluyor. kız kısmı peşinci, realist! haklı bir şey. bir dostluk delisi, bir garip şair, böyle ehli namus ve eli ayağı düzgün bir hatuncağızla evlendi mi boku yediğinin resmidir.

hiçbir uğraş, hiçbir umut, seni düşünebilmek, seni anlayıp sevmek, yüzüne bakabilmek kadar dolu, anlamlı ve yaşanmaya değer olamaz.

değil evlilik, insan düşüncesinin ulaşabildiği bütün kavramların üstünde, biz hep birbirimizi görecek, duyacağız. dostluğumuzun uzun ömürlü oluşu, bundan.

hasretinden prangalar eskittim

ahmed arif

bin yıl, bahar içre ömrünü sürsün

seni doğuran ana

seni, anlatabilmek seni

iyi çocuklara, kahramanlara

seni, anlatabilmek seni

namussuza, haldan bilmez, kahpe yalana

gitmek

gözlerinde gitmek sürgüne

yatmak

gözlerinde yatmak zindanı

gözlerin hani

tütünü bilir misin

"kız saçı" demiş zeybekler

su içmez her damardan

yerini kolay beğenmez

üşür

naz eder

darılır

iki yaprak arasında kıyılmış

bir parçası var kalbimin

incecik, ak kağıtlara sarılır

dar vakit yanar da verir kendini

dostun susan dudağına

evet, ağlamaklı oluyorum, demdir bu

hani, kurşun sıksan geçmez geceden

anlatamam, nasıl ıssız, karanlık

ve zehir zıkkım cıgaram

gene bir cehennem var yastığımda

gel artık

sus, kimseler duymasın

duymasın, ölürüm ha

aymışam yarı gecede

seni bulmuşam sonra

seni, kaburgamın altın parçası

seni, dişlerinde elma kokusu

bir daha hangi ana doğurur bizi

ne alnımızda bir ayıp
ne koltuk altında
saklı haçımız
biz bu halkı sevdik
ve bu ülkeyi
işte bağışlanmaz

korkunç suçumuz

gör, nasıl yeniden yaratılırım

namuslu, genç ellerinle

kızlarım

oğullarım var gelecekte

her biri vazgeçilmez cihan parçası

kaç bin yıllık hasretimin koncası

gözlerinden

gözlerinden öperim

bir umudum sende

anlıyor musun?

pervaneyle yaren

onur caymaz

ateşe bir kez değmiş olan

yarenidir pervanenin

"pervaneler yarenimiz

gelsin bir hoşça yanalım."

(kul nesimi)

"ve sen daha demincek

yıllar da geçse demincek"

(ahmed arif)

biz yapsak şiddet, devlet yapınca bayrak denir

dağ çıplaktır ama rozetleri, kravatları vardır vekillerin

"askerim, benim ağzım kuşlardan."

(edip cansever)

"hamravat suyu dondu

dicle'de dört parmak buz

biz kuyudan işliyoruz kaba - kacağa

çayı kardan demliyoruz

anam sır gibi saklar siyatiğini

'yel' der, 'baharın geçer'

bacım, iki canlı, ağır

güzel kızdır, bilirsin

ilki bu, bir yandan saklı utanır

ve bir yandan korkar

ölürüm deyi

bir can daha çoğalacağız bu kış

bebeğim, neremde saklayım seni

hoş gelir

safa gelir

ahmed arif'in yeğeni"

(ahmed arif)

"annemden mektup aldım

memlekette gibiyim."

(cahit sıtkı tarancı)

"umutsuz kaldıkça seni düşündüm."

(cahit külebi)

beni, çok sevdiğim için seviyorsan

seni daha çok sevmemi ister misin?

"yüz bin aman dedim, bir buse aldım

hasılı ömrümün kan bahasıdır."

(dertli)

"acı çekmek bir yanlış anlamadır."

"dört kitabın manası bellidir bir elifte"

(yunus emre)

pavyonları karart, eski sinemaları, bin yıllık meydanları

durdur yavan şarkıları tekinsiz marşlarda sıra

ey yoksul sözcüğü! öksüz çocuğu türkçenin, siyah ceketli

büyük kulüpleri karart, sömürüyü, iş takipçilerini

de ki yolların çamuru akıyor televizyon dizilerinden

karart parti başkanlarını, sahibinin köpeği haber bültenleri

kimse yaşamıyor, ölmüyor kimse romanlarda, şiirlerde

payımız var diyorlar şimdi ekmeğin beyazında bizim de

aşka veda

can dündar

iktidar, her türden defoyu gizleyen parlak bir örtüdür.

insan vücudunda görevini yaparken kanla dolan iki organ var: biri kalp; diğeri erkekte penis, kadında klitoris. aşkı sekse bağlayan en somut kanıt bu galiba.

shakespeare: acıkan şehvet, ruhu ezip geçer.

bu gece tek kişilik sofranıza çift kadeh koyun. izleyin canlı yayında potansiyel katillerin buselerini. siz içtikçe canlansın o güzelim anılar. unutmayın ki, yalnızlığın da kahredici bir tadı var.

modern rus edebiyatının kurucusu sayılan puşkin, kitaplarında romantik şiirlerini yayımlarken günlüğüne pornografik içgüdülerini yazıyordu. puşkin'e ait olduğu iddia edilen gizli günce'yi okurken sevgilisi için söylediği iki cümle dikkatimi çekmişti: "hangi biçimi istersem, o biçimi alabileceğini düşünmüştüm. sadece tanrı'nın yaratış anında hissedebileceği bir coşkuyla doluydum."

ilkbaharda çoğunlukla imkansızlıktır aşkı filizleyen, besleyen; sonbahardaysa fedakârlık.

çocuklara, "aşk nedir?" diye sormuşlar. şöyle demiş afacanlardan biri: "anneannem sırtından hasta olmuştu. eğilemediği için ayaklarına oje süremiyordu. dedem, devamlı elleri titremesine rağmen anneannemin ayaklarına oje sürüyordu. bence aşk budur."

"dost düşman söz eder kendi kavlince
kınanmak yiğit başına
bu ne ayıp ne de yasak
öylece bir gerçek
kendi halinde belki yaşamama sebep" (ahmed arif)

günseli inal: bir toplumda kadın şairin varlığı, o toplumun ilerleme ve uygarlık düzeyi göstergesidir.

inanılmaz bir sahneydi okuduğum: görmeyenler arası futbol müsabakası.. görmeyen bir forvet, görmeyen bir kaleciye penaltı atacak. iyi de kaleyi nasıl "görecek"? işte halis kuralay, ayşe arman'a buna buldukları çözümü anlatıyordu. kale direği niyetine, görmeyen iki insan koyuyorlarmış. penaltıyı çeken bağırıyormuş: "sağ kale direği?" karşıdan ses geliyor: "buradayım!" "sol kale direği?" "ben de buradayım!" "kaleci?" "burada!" şut!

defosuz insan beklentisinin, sadece hayalperestlik değil, aynı zamanda haksızlık olduğunu erken anladım.

refik halit karay, "üç nesil üç hayat" kitabında, "meşrutiyet öncesinde aşk, gizli ah'lar, of'lar, iç çekmeler, iğne ipliğe dönmeler, verem olmalardan ibaretti." diye yazar. delikanlı, yüzünü bile göremeden sevdiği yavuklusuna aşkını ilan etmek için penceresi önüne bir parça kömür, bir limon, bir de kuru ekmek bırakır. kömür, "aşkından yandım kavruldum." demektir. limon, "sevdanla sararıp soldum." kuru ekmek ise, "yeter ki kavuşalım, ömrümce kuru ekmek yemeğe razıyım."

refik erduran ağabeyimiz 70 yaşında amerika'ya gittiğinde, "mavi hapı denediğini açıklayan ilk türk" oldu ve izlenimlerini milliyet'e yazdı. zafer satırlarında, iktidara kavuşmuş bir liderin coşkusu vardı: "ne yalan söyleyeyim, böyle bir deneyimi gençliğimde bile yaşamadım. yüzde 100 değil, yüzde 110 başarı."

nietzsche: insan kirli bir nehirdir. kirli bir nehri, kirlenmeden içine alabilmen için deniz olman gerekir.

sokakta şiddetin, sinemada pornonun hüküm sürdüğü 1970'lerin sonlarında sevgili hocam prof. ünsal oskay, "eros'un ölümü"nden söz ederdi bize, üniversitede. dünya hızla ve acımasızca değişirken yaşadığı ekonomik ve kültürel sarsıntının nedenlerini kavrayacak birikime sahip olmayan kesimlerin nasıl husumete sürüklendiğini anlatırdı. sıradan insan, bu husumeti iktidara değil, en yakınındaki benzerlerine yöneltir; şiddete, kabalığa, zorbalığa başvururdu. kitlelerin ruh sağlığı bozuldukça eziklikten doğan bir üstünlük duygusu ve sadizm öne çıkardı. bu, yaşama sevincinin ölümünün habercisiydi.

mutluyu oynamak, kırık kalplerin ayakta kalma yöntemidir.

o küçük ayrıntılar! sıradan, önemsiz, manasız görünen detayları gündelik hayatımızın. aslında ne çok anlam yüklüdürler ve ne çok gizli hastalığı ele verirler! yıllar önce bir arkadaşım evini terk ederken, "lavaboda sıkılmış diş macunu artıkları görmeye dayanamıyorum." demişti.

"insanın hası, beraberken değil, ayrılırken belli olur." derler.

karacaoğlan, "ay doğup da şafak atmada sandım / meğer yârin düğmeleri çözülmüş," diyerek divan şiiriyle dalga geçer. fecrin onun dünyasında daha somut ve dünyevi bir anlamı vardır. sevgili üzerinden allah'a ilanıaşk etmez; tersine, "öpülmemiş kızların kabul olmaz orucu" diyerek, aşka mani olan bir inanç sistemine posta koyar.

kant'ın dediği gibi, "mutluluk aklın değil, tahayyülün bir idealidir."

aşk -çoğu zaman karın doyurmasa da- hissiyatların en eşsizi, performansın katıksız besleyicisi ve bilinen en iyi ses açıcıdır. aşkla çınlayan yüreğin sesi, semaya vurur.

bugün sevdalılara yollanacak ne kadar şiir, söylenecek ne kadar şarkı, kulaklarına fısıldanacak ne kadar aşk sözcüğü varsa çoğu, sevdası uğruna gemileri yakmayı göze almış cesur âşıkların eseridir.

imajını bozan bir aşk, aşkını gömen bir imajdan evladır. seni ebediyete taşır.

şarkıları, şiirleri, ağıtları hep su üzerineymiş. merak edip sormuş beyaz adam: "niye şiirleriniz hep sudan söz ediyor?" "buralarda en çok suyun yokluğunu çekiyoruz da ondan," deyip gülmüş yerli: "ya sizin şiirleriniz niye hep sevgiden söz ediyor?"

içerde

ahmed arif

haberin var mı taş duvar

demir kapı, kör pencere

yastığım, ranzam, zincirim

uğruna ölümlere gidip geldiğim

zulamdaki mahzun resim

haberin var mı

görüşmecim yeşil soğan göndermiş

karanfil kokuyor cıgaram

dağlarına bahar gelmiş memleketimin

ay karanlık

ahmed arif

maviye

maviye çalar gözlerin

yangın mavisine

rüzgarda asi

körsem

senden gayrısına yoksam

bozuksam

can benim, düş benim

ellere nesi

hadi gel

ay karanlık

itten aç

yılandan çıplak

vurgun ve bela

gelip durmuşsam kapına

var mı ki doymazlığım

ille de ille

sevmelerim

sevmelerim gibisi

oturmuş yazıcılar

fermanım yazar

n'olur gel

ay karanlık

dört yanım puşt zulası

dost yüzlü

dost gülücüklü

cıgaramdan yanar

alnım öperler

suskun, hayın, çıyansı

dört yanım puşt zulası

dönerim dönerim çıkmaz

en leylim gecede ölesim tutmuş

etme gel

ay karanlık

vay kurban

ahmed arif

dağlarının dağlarının ardı

nazlıdır

uçurum kıyısında incecik bir yol

gider dolana dolana

bir hastan vardır umutsuz

belki ayşe belki elif

endamı kuytuda başak

memesinin memesinin altında

bir sancı

bir hayın bıçak

ölüm bu

fukara ölümü

geldim geliyorum demez

ya bir kuşluk vakti ya akşamüstü

ya da seher mahmurlukta

bakarsın olmuş olacak

bir hastan vardı umutsuz

hasreti uykularda

hasreti soğuk sularda

gayrı iki korku çiçeğidir gözleri

iki mavi kocaman korku çiçeği

açar derin kuyularda

dağlarının dağlarının ardı korkunçtur

hiç akıl edip de düşünen var mı

gün kimin hesabına tutar akşamı

rahmetinden kim demlenir bulutun

hayırlı evlat makina

nasıl canavar kesilir

kurdun karıncanın rızkını veren

toprak nasıl ayartılır

yüz vermez topal öküze

ve almaz koynuna karasabanı

sepetçioğlu'm bir kömür işçisidir

mavzer değil kürek tutar urfalı nazif

mal haraç mezattır

can pazar pazar

kırmızı ak ve esmer

yumuşak ve sert buğdaları

yaratan ellerin sahibidir bu

kör boğaz nafaka uğruna

haldan düşmüş tebdil gezer

dağlarının dağlarının ardı

nasıl anlatsam

ağaçsız kuşsuz gölgesiz

çırılçıplak

vay kurban

"kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda"

yiğitlik, sen cehennem olsan da bile

fedayı kabul etmektir

cennet yapabilmek için seni

yoksul ve namuslu halka

budur ol hikayet

ol kara sevda

seni sevmek

felsefedir kusursuz

imandır korkunç sabırlı

ipin kurşunun rağmına

yürür pervasız ve güzel

sıradağları devirir

akan suları çevirir

alır yetimin hakkını

buyurur kitabınca

gün ola devran döne umut yetişe

dağlarının dağlarının ardında

değil öyle yoksulluklar hasretler

bir tek başak bile dargın kalmayacaktır

bir tek zeytin dalı bile yalnız

sıkıysa yağmasın yağmur

sıkıysa uykudan uyanmasın dağ

bu yürek ne güne vurur

kaçar damarlarından karanlık

kaçar bir daha dönemez

sunar koynunda yatandan

hem de mutlulukla sunar

beynimizin ışığında yeraltı

her mevsim daha genç daha verimli

sunar pırıl pırıl sebil

ömrünün en güzel aşk hasatını

elimizin hünerinde yeryüzü

dolu sofra gülen anne gülen çocuklar

bire on bire yüzle akşama gebe

şafakla doğan işgücü

yalanım yok sözüm erkek sözüdür

ol kitapta böylece yazılıdır

ol sevda böyledir çünkü

sevdan beni

ahmed arif

terk etmedi sevdan beni

aç kaldım, susuz kaldım

hayın, karanlıktı gece

can garip, can suskun

can paramparça

ve ellerim kelepçede

tütünsüz, uykusuz kaldım

terk etmedi sevdan beni

rüya

ahmed arif

rüya bütün çektiğimiz

rüya kahrım, rüya zindan

nasıl da yılları buldu

bir mısra boyu maceram

bilmezler nasıl aradık birbirimizi

bilmezler nasıl sevdik

iki yitik hasret

iki parça can

çatladı yüreği çakmaktaşının

ağıyor gökkuşaklarının serinliğinde

çağlardır boğulmuş bir su

ağıyor yeşil