dökül ey yürek

ingeborg bachmann

dökül ey yürek, zamanın ağacından

dökülün yapraklar, kim bilir ne zaman

güneşin kucakladığı, soğumuş dallardan

dökülün, büyüyen gözlerden dökülen yaşlar gibi

uçuşmakta daha saçlar günboyu rüzgarda

güneş yanığı alnında toprak tanrısının

gömleğin altında yumruk bastırılmıştır

daha şimdiden açılmış yaraya

onun için yumuşamamalısın, önünde yine

eğildiklerinde bulutlar, incecik boyunlarıyla

ve önemsememelisin hymettos'u, senin için

kalkıp petekleri yeniden doldurduğunda

çünkü az gelir toprağın adamına

kuraklıkta tek bir buğday sapı

az gelir tek bir yaz yüce soyumuza

ve neyi kanıtlar ki yüreğin

bir rakkastır dünle yarın arasında

sessiz ve yabancı

ve ilan ettiği artık

kendi dökülüp gidişidir zamandan

gemide

ingeborg bachmann

enginlere açılan gemilerde çalışmaktır en iyisi

halat düğümlemek, su boşaltmak

delikleri yamayıp yüklere bakmak

en iyisi, yorulmak ve yığılıp kalmaktır akşamları

en iyisi, uyanmaktır sabahın ilk ışıklarıyla

yerinden oynatılamayan ufkun karşısına dikilmek

aldırmamak, hoyrat denize ve dalgaların üzerine kaldırmak gemiyi

çevirmek hep geri dönen güneş kıyılarına

sürgün

ingeborg bachmann

bir ölüyüm ben dolaşıp duran

artık hiçbir yerde kaydım yok

bilinmiyorum mülki amirin görev yerinde

sayı fazlasıyım altın kentlerde

ve yeşeren taşra yörelerinde

vazgeçilmişim çoktan

ve hiçbir şeyle anımsanmamışım

yalnızca rüzgarla ve zamanla ve sesle

ben insanlar arasında yaşayamayan

ben almanca diliyle

çevremde kendime mesken

edindiğim bu bulutla

bütün dillerde sürüklenmekteyim

nasıl da kararıyor bulut

yağmurun tonları da koyulaşmakta

çok azı yağıyor

o zaman bulut ölüyü daha aydınlık bölgelere taşıyor

uzun lafın kısası

lev troçki: çölde manzara resmi yapılamaz.

esther vilar: erkeklerin profesyonel fahişeyi küçümsemesi bir çelişkidir; çünkü seks konusunda dürüst olan tek kadın odur.

konfüçyüs: insanların yanlışları, üyesi oldukları sınıfın belirgin niteliğidir.

richard sennett: bütün insanlar bir şeyi iyi yapmanın verdiği tatmini yaşamak ve yaptığı şeye inanmak ister.

mayakovski: ve insan sözcüklerde sevince yürek bir yazı takımı olup çıkıyor.

gilles deleuze: çöküşümüz yozlaşmamış her yere acıyı, yalnızlığı, suçluluğu, iletişim dramını, içselliğin olanca trajedisini sokuşturmaya çalışmamızla kanıtlanır. büyük kitaplardan şizoid kahkaha ve devrimci sevinç doğar, o sefil özseverliğimizin acıları ya da suçluluğumuzun dehşeti değil.

sigmund freud: nerede bir yasak varsa, orada buna neden olan bir arzu, itiraf edilmeyen ve bilinç dışında kalan bir tamah vardır.

ingeborg bachmann: ben, babamın yuvarladığı çığın altında kaldım.

albert caraco: bizim yaşadığımız dünya, kabul olunamaz bir düzene göre kendini düzenleyerek ve bizim nihai amaçlarımıza zarar verecek şekilde sürdürdüğümüz, giderek saçmalaşan bir dünyadır.

paul valery: varoluşun saflığı içinde evren küçük bir kusurdur.

charles bukowski: yazmak uçmaktır benim için. ateşler yakmaktır. yazmak, ölümü sol cebimden çıkarıp duvara atıp tutmaktır.

nilgün marmara: ölürken kahkahamı ona bırakacağım.

devrim ve özgürlük

liam o'flaherty: soylu ve güzel ne varsa özgür ve katıksız bir hayat sürdürme arayışından doğar.

hans habe: özgürlükten başka mutluluk yoktur.

nikos kazancakis: özgürlük için çarpışan her zaman küçük bir topluluktur, her zaman da büyük yığınları yenilgiye uğratır.

ivo andric: özgürlük içinde doğan, adalete dayanan bir devlet, tanrısal düşüncenin yeryüzünde gerçekleşen bir damlası gibidir.

şükrü erbaş: hiçbir sevgi tutsaklıkta yeşermez. eşitlik özgürlük ister.

ingeborg bachmann: yasak levhaları, buyruk levhaları olmaksızın düşünmekten korkuyoruz, özgürlükten korkuyoruz. insanlar özgürlüğü sevmiyor. özgürlük nerede boy göstermişse insanlar onunla bozuşmuştur.

erich fromm: bir özgürlük eğilimi olarak başkaldırma eylemi mantığın başlangıcıdır.

arturo perez-reverte: ülkesini satan bir fanatik olmayı, hayatımı "yaşasın zincirler!" diye bağırarak geçirmeye tercih ederim.

thomas more: servetin ve özgürlüğün olduğu yerde, insanlar katı ve adaletsiz buyruklara sabırla boyun eğmeyi zul sayar. buna karşın yoksulluk ve kıtlık insanları köreltir, uysallaştırır ve isyana hazır cüretkar ruhları eze eze öğütür.

nazım hikmet: hiç kimse esir doğmuş olduğundan dolayı kabahatli değildir. fakat esaretini haklı bulan, onu yaldızlayan esir, yeryüzünün en aşağılık mahlukudur.

ursula k. le guin: insanların nasıl hür olunacağını öğrenmeleri lazım. köle olmak kolaydır. hür bir insan olmak için kafanı kullanman lazım.

liam o'flaherty: pis bir çukurda koyunlar gibi ölmektense göğsünü kurşunlara siper ederek ölmek yeğdir.

hayat

ingeborg bachmann: ruhun güzel yarınıdır, o hiçbir zaman gelmeyen.

hildegard knef: hayat bazen yabancı bir kentte geçirilen pazar günlerine benzer. insan kime danışacağını, kime sığınacağını bilemez.

irene nemirovsky: beni teselli eden ne kitap ne de bir sanat eseridir, bu yaşlı ve kusurlu evreni seyre dalmaktır.

juli zeh: hayat, ne yapalım ki gücünün zirvesinde başlar ve bu noktadan itibaren sürekli aşağı inerek sonuna ulaşır. kötü bir dramaturji hatası.

jean rhys: kuşkusuz, yaşam haktan yana değildir. gerçekten lanet olası haksızlıklarla doludur. herkes bilir bunu.

gabriela adameşteanu: hayatta gerçekten kendini inanılmaz mutlu hissettiğin anlar kalıyor aklında, bunu sonra hatırlıyorsun. sonradan da aslında o mutluluk ve sükunet anlarının kısa bir süre sonra gelecek olan büyük sorunların habercisi olduğunu anlıyorsun; yine de o anlardan güzel bir hatıra kalıyor aklında.

katherine mansfield: kimi anlar vardır, korkunç anlar vardır hayatta; insanın sığınağından çıkıp dışarı baktığı anlar ve berbattır bu. insan bu anlara boyun eğmemelidir.

madam du deffand: melekten istiridyeye kadar tüm türler, tüm varoluş koşulları bana aynı derecede talihsiz görünüyor. can sıkıcı olan, doğmuş olmaktır.

clarissa p. estes: bir hayat çok fazla kontrollü olduğu zaman, kontrol edilemeyecek kadar az hayat kalır.

jhumpa lahiri: daha gençsin. özgürsün. kendine bir iyilik yap. çok geç olmadan, çok fazla durup düşünmeden, sırtına yastığınla yorganını yükleyip dünyanın görebildiğin kadar çok yerini gör. pişman olmazsın. bir gün bunu yapman için çok geç olacak.

aşk: karanlık kıtası dünyanın

ingeborg bachmann

kara hükümdar gösteriyor yırtıcı hayvan tırnaklarını

on solgun mehtabı yörüngeye kovalıyor

ve buyruklar yağdırıyor büyük tropik yağmurlara

dünya, sana öteki kutbundan bakıyor

denizleri aşıp, altın ve fildişi sahillerine

varıyorsun, kara hükümdarın ağzına kadar

ama orada, hep diz çökmüş kalıyorsun

bir nedeni yok seni bırakmasının da, seçmesinin de

ve buyruklar yağdırıyor büyük öğlen dönencesine

hava, yeşilin rengi ve mavi camlar parçalanıyor

güneş haşlıyor balığı sığ sularda

ve manda sürüsünün etrafında otlar tutuşuyor

öteki aleme gidiyor körleşmiş kervanlar

ve hükümdar, çölde kamçısıyla kum fırtınaları estiriyor

istediği, seni görmek, ayaklarında yalazlarla

tenindeki kırbaç izlerinden kırmızı kum akıyor

o ise postuyla ve alacasıyla, senin yanında

yakalayıp, ağını üzerine atıyor

beline sarmaşıklar dolanıyor

yağlı eğreltiotları ise boynunun çevresinde

inlemeler ve haykırışlar yükseliyor ormanın her yanından

hükümdar fetişi kaldırıyor. sözü yitiriyorsun

kapkara davullara vuruyor yumuşak tahtalar

sen, büyülenmişçesine kendi ölüm yerine bakıyorsun

bak, ceylanlar uçmakta havalarda

hurma sürüsü yarı yolda kalıyor

her şey tabu: topraklar, yemişler, akarsular

krom kaplı bir yılan dolanmış koluna

hükümdar bırakıyor elinden alametlerini

takın mercanları, bırak kendini ışıklı bir çılgınlığa

sen alabilirsin krallığın elinden kralını

sen, kendin de bir esrar, bak onun esrarına

bütün sınırlar çöküyor ekvator boyunca

panter, aşk odasında yalnız başına kalıyor

ölümün vadisini aşarak geliyor bu yana

ve pençesi, göğün eteklerine değiyor

otuzuncu yaş

ingeborg bachmann

hiçbir yerde düşleri parayla satın alamazsınız. zaman ile belirlenir düşlerin fiyatı. bizde bir düş vardır, karşılığında bir ömür isteriz müşteriden.

hep bu görgü kuralları! niçin kimse çıkıp ne olduğunu söylemez bunların? ne diye kendimizin ve başkalarının uydurduğu zebanilerle dünyayı doldurup dururuz?

bir şeyin başıyla sonu arasında fark yok: yaşam ve ölüm.

telefonda çok vakit şöyle söylüyordu: sevgili dostlarım, bugün ne yazık ki gelemeyeceğim. belki bir dahaki hafta. bir dahaki hafta telefonun fişini çekiyordu.

benim cennetim, güzelliğin olduğu yerdedir.

bıraktığı yerden devam etme ayrıcalığı kimseye bağışlanmamıştı.

ne sıradan bir kimse, ne de seçkin biri gibi yaşamayı, zamana ayak uydurabilmeyi ve ona karşı durmayı isterdi.

yasak levhaları, buyruk levhaları olmaksızın düşünmekten korkuyoruz, özgürlükten korkuyoruz. insanlar özgürlüğü sevmiyor. özgürlük nerede boy göstermişse, insanlar onunla bozuşmuştur.

yeni bir dil olmadan yeni bir dünya yaratılamaz.

insan geçmişin derinliklerine ne kadar inerse, o kadar yitiriyor yolunu. bazen şu tarih denen şeye bir türlü akıl erdiremiyor, nereye gönül vereceğimi, hangi partileri, hangi grupları, hangi güçleri tutacağımı bilemiyorum. çünkü insan utanç duyulacak bir yasanın varlığını görüyor ortada, bütün kötülüklerin bu yasa uyarınca yapıldığını anlıyor. hep kurbanların tarafını tutabilirsin; ama kaç para eder, kurbanlar insana bir yol göstermiyorlar.

nasıl bazıları için tanrı, bazıları için para pul, bazıları için şan ve şöhret, bazıları için de ruhlarının ebedi huzuru önemliyse, benim için de doğru önemlidir.

mucize her zaman olduğu gibi güvenin, gözü kara bir güvenin ürünüdür.

bulanık ve çarpık görme, körlükten daha fenadır.

arzu

ingeborg bachmann

rastlantılar değildir bizleri götüren kaçtıklarımızın yakınına

tıpkı kaçıp saklanışımız gibi çocuklara

sığınırız söylemeye korktuğumuz arzulara

ve onca acizken kendimizi koruyabilmekten

dikiliriz koruyucu olarak başkalarının kapılarına

adımlarımız, bize kadar

varabilen birkaç ezginin yetersiz

tınılarıdır yalnızca

yorgun

ingeborg bachmann

yaşayacak bir niçin'i bulunan, hemen tüm nasıllara dayanabilir.

tek bir cümle, artık kendisine olan olmuş insana güvence vermeye yeter mi ki? bu dünyadan olmayan bir güvence gerek.

çünkü başkalarının buna amanı yok, onlar ülkelerinde oturuyorlar, çalıştıkları, planlar yaptıkları, eyleme giriştikleri ülkelerinde, onlar, yani gerçek anlamda zamanın dışında olanlar; çünkü onlar dilsiz, tüm zamanlarda egemenliklerini sürdürenler, yalnızca dilsiz olanlardır. size korkunç bir sır vereceğim: dil ceza demektir. her şey dile geçmek zorundadır ve her şey suçuna ve bu suçun kapsamına göre, yine dil içinde yitip gitmek zorundadır.

ben, babamın yuvarladığı çığın altında kaldım.

düşünmemi öngördükleri şeyleri de düşünebilmekten tümüyle acizim, bir tarihi, bir işi, bir randevuyu, sabahın altısında mutsuzluğumun sınırsızlığından daha açık ve seçik algıladığım bir şey yok; çünkü asla kesilmek bilmeyen bir acı, hak edilmiş, tüm benliğimi saran bir acı, tüm sinir uçlarına eşit oranda dağıtılmakta, her zaman. çok yorgunum, evet, size söyleyebilirim, çok yorgunum.

aşk

ingeborg bachmann

yaşamın bütünü, o yaşamı elde tutabilme çabasından başka bir şey değildir; güzellik ise, ölümü arayışı nedeniyle, yaşamla çelişki demektir.

neye inandığımı bilmek ister misiniz? ben, herkes için ve bütün günler için geçerli olan, tek tek her günün yaşanabildiği bir düzene inanıyorum. içinde bütün duyguların ve düşüncelerin yer bulabildiği bir büyük geleneğe ve onun gücüne inanıyorum. bu geleneğin düşmanlarının ölümüne inanıyorum. ben, aşkın dünyanın karanlık yarısında bulunduğuna, her suçtan, her kafirlikten daha yıkıcı olduğuna inanıyorum. ben, aşkın ortaya çıktığı her yerde, tıpkı yaradılışın ilk günündeki gibi bir kargaşanın doğduğuna inanıyorum. aşkın masum olduğuna ve yıkıma sürüklediğine inanıyorum.

aşk, yoluna ancak suçla birlikte ve insanı sonunda dünyanın bütün yargıçlarının önüne sürükleyerek devam edebilir. ben, âşıkların adil bir sonuç olarak havaya uçtuklarına ve hep uçmuş olduklarına inanıyorum. belki de orada burçlara yerleştirilmişlerdir.

gelecek

ingeborg bachmann

bir gün gelecek, insanların siyah; ama altın gibi parlayan gözleri olacak; onlar güzelliği görecekler, pisliklerden arınmış ve tüm yüklerden kurtulmuş olacaklar, havalara yükselecekler, suların dibine inecekler, sıkıntılarını ve ellerinin nasır bağlamış olduğunu unutacaklar. bir gün gelecek insanlar özgür olacaklar, bütün insanlar özgür olacaklar, kendi özgürlük kavramları karşısında da özgür olacaklar. bu, daha büyük bir özgürlük olacak, ölçüsüz ve bütün bir yaşam boyunca sürecek. 

bir gün gelecek, insanlar savanları ve bozkırları yeniden keşfedecekler, uçsuz bucaksıza açılıp köleliklerine bir son verecekler, hayvanlar yükseklerdeki güneşin altında insanlara, artık özgür olan insanlara yaklaşacaklar ve dev kaplumbağalar, filler, bizonlar birlik içerisinde yaşayacaklar, ormanların ve çöllerin kralları, özgürlüklerine kavuşmuş insanlarla birleşecekler, aynı kaynaktan su içecekler, arınmış havayı soluyacaklar, birbirlerini parçalamayacaklar, bu, başlangıç olacak, bütün bir yaşamın başlangıcı. 

bir gün gelecek, kadınların altın kırmızısı gözleri, altın kırmızısı saçları olacak ve kadınlıklarının şiiri yeniden yazılacak. 

bir gün gelecek, insanların altın kırmızısı gözleri ve şaşırtıcı sesleri olacak; o gün insanların elleri yeniden sevme yeteneğini kazanacak ve insanlığın şiiri yeniden yazılmış olacak ve elleri, iyilik yapabilecek, masum ellerini varlıkların en yücesine uzatacaklar; çünkü insanlar sonsuza değin beklemek zorunda kalmamalılar, beklemek zorunda kalmayacaklar.

engindir dünya

ingeborg bachmann

engindir dünya ve ülkelerden ülkelere giden yollar

ve nicedir diyarlar, ben hepsini tanıdım

bütün kulelerden seyrettim kentleri

gelmekte ve gitmekte olanlarıyla, insanları

raylarla yollar, dağlarla göller arasında uzanan

güne ve kar tarlaları engindi

ve engindi dünyanın ağzı, bir dolu sözcükle kulaklarımda

ve bestelemekteydi gece bile alaca ezgileri

beş kadehin şarabını bir dikişte içtim

saçlarım dört rüzgarın değişen barınaklarında kurumakta

bitti yolculuk

ama varabilmiş değilim hiçbir sona

her diyar bir şeyler götürmüş sevgimden

bir gözümü yakmış her ışık

giysilerim parçalanmış her gölgelikte

bitti yolculuk

ama prangasındayım henüz bütün uzaklıkların

hiçbir kuş taşımamış beni sınırların ötesine

denize akan hiçbir nehir

sürüklememiş aşağılara bakan yüzümü

ne de gezinmek istemeyen uykumu kucaklamış

biliyorum, şimdi daha yakında dünya ve sessiz

dünyanın arkasında

bulutlardan yapraklarıyla

ve maviliklerle tepesinde

bir ağaç yükselecek

kızıl güneşten kabuğuna rüzgar

bizim yüreğimizi kazıyor

ve serinletiyor çiğ taneleriyle

dünyanın arkasında

tepesinde bir meyveyle

ve bir kaseyle som altından

bir ağaç yükselecek

gel, seyreyleyelim, o kase

zamanın sonbaharında

kaydığında tanrının ellerine

git, ey düşünce

ingeborg bachmann

git, ey düşünce, uçmaya yetecek kadar açık bir sözcük

kanatların ise, seni havalandırıp götürebiliyorsa eğer

hafif madenlerin sallandıkları

yeni bir aklın müjdesiyle

havanın keskinleştiği

kendine özgü silahların

konuştuğu yere

orada savun bizi

bir ağacı sürükledikten sonra batıyor dalga

ateş, önce kendine çekmişken, bırakıyor seni

inanç, yalnızca bir dağı yerinden oynatabildi

ne varsa bırakıp git, ey düşünce

acılarımızdan başka bir şey olmasın hamurunda

bütünüyle tercüman ol bize

duvarın arkasında

ingeborg bachmann

kar olup dallardan sarkarak

uzanıyorum vadinin ilkbaharına

bir damla olup rüzgarın önünde

soğuk bir kaynak gibi

çiçeklere yağıyorum

çürüyorlar çevremde

bir bataklığı kuşatırcasına

ben, hep ölümü düşünmek gibiyim

uçarcasına geçiyorum bütün cennetlerin

emin diye bilinen mekanlarından

bana göre değil çünkü sakin yürümek

sütunları devirip duvar altlarını oyuyorum

denizin uzak hışırtılarıyla uyarıyorum başkalarını

çünkü bana göre değil geceleri uyumak

ta ağzına dalıyorum çağlayanların

ve dağlardan çığları yuvarlıyorum

ben, günü bölen çan sesleri gibi

barışın ve mutluluğun yakasına yapışan

ve olgun tarladaki orakları andıran

o büyük dünya korkusunun çocuğuyum

ben, hep ölümü düşünmek gibiyim

karanlık şarkılar

ingeborg bachmann

ben de orpheus gibi çalıyorum şimdi

hayatın tellerinde ölümün ezgisini

ve yeryüzünün, bir de cennetin efendisi

gözlerinin güzelliğine söyleyebileceklerim

karanlık şarkılardır yalnızca

unutma, sen de ansızın, hani

o sabah, kurumamışken daha

döşeğin çiy yağmurlarından

karanfil henüz uyurken göğsünde

görmüştün o karanlık nehri

akıp giderken senin kıyılarından

gerip suskunluğun tellerini

akan kanının dalgalarına

ses veren yüreğine sarılmıştım

gecenin saçlarına dönüşüvermişti

bir tutam saçın gölgelerde

karanlığın o kömür rengi taneleri

kar gibi yağarken yüzüne

senin bir parçan değilim ne yazık ki

yakınmaktır şimdi tek yapabildiğimiz

orpheus gibi, ben de biliyorum artık

hayatın asla ayrılmadığını ölümden

şimdi ben, sonsuza kadar kapanmış

gözlerinin maviliklerinde yüzmekteyim

akıntı

ingeborg bachmann

bunca yaşamda ve ölüme bunca yakın

o yüzden hesaplaşamıyorum kimseyle

koparıp alıyorum yeryüzünden kendi payımı

saplıyorum yeşil hançeri yüreğinin ortasına

atlas okyanusu'nun

kendi sularımda boğuluyorum

tarçın kokusu yükseliyor çatılardaki kuşlarla

katilim olan zamanla yalnız başımayım

esrikliklere ve maviliklere sığınıyoruz birlikte

uzun lafın kısası

sigmund freud: varoluş bir hastalıktır.

george sand: zina, bir kadının sevgilisiyle geçireceği bir saat değil, ondan sonra geceyi kocasının kollarında geçirecek olmasıdır.

arundhati roy: düşlerini yitirirsen aklını da yitirirsin.

ece temelkuran: kadınlar avcılarla birlikte olmak ister. kabul edin ya da etmeyin bu böyledir. hiçbir kadın bir çiftçiye aşık olmaz.

franz kafka: nasıl yaşanırsa öyle ölünür.

ingeborg bachmann: insanın gerçek ölümü hastalıklardan değildir, insanın insana yaptıklarındandır.

adam fawer: insanın her zaman seçenekleri vardır.

herta müller: bir kadınla erkeğin birbirlerine verecek bir şeyleri olduğunda aynı yatağa girerler. insanlığın en iyi icadıdır yatak.

maggie gee: erkekler güçlüymüş gibi davranırlar ama aslında bebekten farkları yoktur.

vasili grossman: dünya üzerinde sadece ve sadece dar kafalı, kendi haklılığını sarsılmaz bir duygu haline getirmiş olan insanlar hüküm sürerler.

peter weiss: demokratik yönetimin anlamı, herkesin fikrinin geçerli olmasıdır.

julian barnes: ben kendi payıma, tohuma kaçmış bir bekar ya da cinsel açıdan soğuk bir eş yerine, zina yapan bir koca ya da aklı hep orasında olan biri tarafından yönetilmeyi yeğlerim.

radyo oyunları

ingeborg bachmann

birbirimize sarılmış, yatmaktayız

denizin dibinde, suları örtünmüş

tek bir ağız olmuşuz şimdi

unutmayı ve huzuru solumaktayız

ve sessiz tekne üzerimizde

toprağı götürmekte gülümseyerek, eve

söndürmekte sıcacık bir kırmızının dalgası

kendisinden daha serin olan güneşi

uyuyoruz ve farkında değiliz artık

sahilde uçup gitmiş saatlerin

sarılmışız birbirimize istiridyeler gibi

içinde incilerin, düşlerin ve kumların saklandığı

ingeborg bachmann

ahmet cemal

malina'da toplumu 'en kanlı arena' diye nitelendirmiş olduğu anımsatıldığında, bachmann'ın yanıtı şöyledir: "evet, yoksa kuşku mu duyuyorsunuz bundan? bu sözde uygar dünyada, görünüşte uygar davranan insanlar arasında, gerçekte sürekli bir savaşın egemenliğinden kuşku mu duyuyorsunuz? insanların birbirlerini ağır ağır öldürmekte olduklarına inanmıyor musunuz? kimi zaman herkes açık ve seçik görebiliyor bu gerçeği; ama uzun zaman parçaları boyunca da insanlar yine belli bir dinginlik içerisinde yaşayıp gidiyorlar, küçük yaralarıyla, yaralanmalarıyla birlikte ve aslında yaşanabiliyor da bunlarla."

"insan ancak maddi şeylerin ötesinde bir şeylere sahipse zengindir. ve ben bu materyalizme, bu tüketim toplumuna, bu kapitalizme, burada cereyan eden bu korkunçluğa, sırtımızdan yaşamaya hakları olmayan bu insanların zenginleşmesine inanmıyorum. gerçekte inandığım bir şey var ve ben buna 'bir gün gelecek' diyorum. ve özlemini çektiğim şey, bir gün gelecek. evet, belki de gelmeyecek; çünkü onu hep yıktılar, binlerce yıldır yıktılar. gelmeyecek; ama ben yine de inanıyorum geleceğine. çünkü eğer inanmazsam, artık yazamam."