saadet nedir?

filibeli ahmet hilmi

hz. ibrahim: saadet çalışmak, kazanmak ve kazancını diğer insanlarla paylaşmaktadır.

hz. musa: saadet, nefsini firavun ihtiraslarından kurtarmaktadır.

hz. adem: saadet, şeytana uymamak ve havva'ya aldanmamaktadır.

konfüçyüs: bir tencere pirinç pilavına bütün lezzetleri sığdırmaktadır.

eflatun: daima yücelikleri düşünmektedir.

aristo: mantık! işte saadet.

zerdüşt: saadet, karanlıkta kalmamaktır.

brahma: saadet mi? herkesin zannı neyse onun aksidir.

hz. isa: saadet; maziyi unutmak, bugünü hoş görmek, geleceği düşünmemekle mümkündür.

lokman hekim: insanlar bu kelimeyi bütün özlemlerini bir sözle ifade etmek için icat etmişler.

hızır: saadet, bitmek bilmeyen arzuların giremediği gönüllerde bazen şimşek gibi parlayan bir hayalettir.

buda: ey beşeriyet! saadet yokluğun güzel isimlerindendir.

buda: saadet, hayatı olduğu gibi kabul, zorluklarına rıza, ıslahına gayrettir.

saadet

filibeli ahmet hilmi

her insan, her izan ve vicdan sahibi hatta en önemsiz bir hayvan bile bu dünya ve yaratılış âleminde ihtiyaçları hissettiği andan itibaren saadet aramaya başlar. bu öyle değişmez bir kuraldır ki tabiat kanunları içinde her kanun sapmış olsa bile bu kural her şekilde bu sapma kanunundan uzaktır.

hayvanlar yaratılışlarındaki kanaat etme duygusuyla çoğunlukla göreceli bir saadet bulur. zira talepleri, zevki, düşüncesi sınırlıdır. lakin insan -insanıkamil müstesna olmak şartıyla- aradığı, istediği ve özlediği saadetin mahiyetini pek de bilmediği halde yine bilmediği bu meseleye bir had ve hudut tasavvur etmez ve tayin eylemez.

nice mesutlar vardır ki bu hırs ve tutku yüzünden mesut olmadığı zannında bulunur. kendi kendine fani hayatını cehennemi bir hale getirir. zaten en basit ve ilkel bir insanın, bir insan yavrusunun bile bitmez tükenmez bir emeli vardır.

insan, işte şu devirde her şey oldukça anlaşılmışken, anlaşılmayan bir muammadır. nedense insan yaradılışça tuhaftır; birçok şeye sahip olur, oldukça hırsı artar.

acaba saadet nedir? işte bunu bilen yoktur. en doğru tabirle dünyanın telaşesinden habersiz mecnunlar mesut sayılabilir.

a'mâk-ı hayal

filibeli ahmet hilmi

âlem yine o âlem, devran yine o devran.

insanoğlu o kadar aciz, zayıf ve muhtaçtır ki hayatını ricayla geçirir.

dünyada yalnız iki istek, iki maksat vardır, kalanı yalandır. bunlardan biri kibir, diğeri şehvettir. bu iki isteğe insanı sevk eden benliktir. bu iki maksada nail olmaya çalışın, nefsinizi her şeye tercih edin. en küçük bir zevkiniz için binlerce insan telef olsa bile hiçbir önem vermeyin. tabiatınızın gereği budur, doğanın gereği de budur.

insanların gözü hakikatleri görmekte arpacık soğanı kıymet ve nispetindedir.

hippolyte taine: insanlar yaratılış ve terbiye bakımından delidir. tesadüfen akıllı bulundukları anlar pek kısadır.

şüphe yok. bu âlemin bütün zevki yokluk ümidiyle vardır.

hakikat bu. hayatın zevki ölüm sayesindedir. eğer ölüm olmasa, hayatın hiçbir kıymeti olmazdı.

ilim bizatihi kıymetli bir şey olmayıp iş bilen adamların işlerini kolaylaştırmak bakımından önemi vardır. bu hakikate vakıf olmayan alimler, züğürtlerin takdirine mazhar olsa da kendileir de züğürtlükten kurtulamaz. parasız ve faydasız takdirler ise züğürt tesellisinden başka bir şey değildir.

insanın yegane marifeti bir şey bilmediğini itiraf ve tasdikidir.

dünyada görüp bildiğimiz her şey yüce ve yüksek âlemde ruhlarımızın gördüğü gerçeklerin sönük birer hayal ve hatırasıdır.