din

lord byron: din hakkında hiçbir şey bilmiyorum, en azından onun lehine olan hiçbir şey.

anthony burgess: sapkın yaradılışlı birini her şey tahrik edebilir. herhangi bir kitap, büyük bir edebi eser bile pornografik bir unsur olarak kullanılabilir.

samuel butler: tanrı bizim bir şey yapmamızı istiyorsa bu isteğini açıkça belirtmesi gerekir. aklı başında insanlar, o bunu yapıncaya dek ona aldırış etmeyeceklerdir.

albert camus: hayata karşı işlenebilecek bir günah varsa, bu muhtemelen başka bir hayatın da var olduğu ümidiyle ondan ümidi kesmek ve onun amansız ihtişamını gözardı etmektir.

arthur c. clarke: yetişkin yaratılış taraftarlarının yerine getirdikleri zihinsel sapkınlıkla dolu uygulamalarını evlerinde sürdürme özgürlüklerini destekliyorum; fakat genç ve masumları korumamız gerekiyor.

goethe: bu hayat bittikten sonra başka bir yaşamla ödüllendirilseydim bu beni çok mutlu ederdi; fakat buna buradayken inanan kişilerin bana orada da eşlik etmemesi için yalvarırdım.

demokritos: atomlar ve boşluk dışında hiçbir şey yoktur; geri kalan her şey fikirden ibarettir.

richard feynman: yanlış olabilecek yanıtlara sahip olmaktansa bilmeyerek yaşamanın çok daha ilginç olduğunu düşünüyorum.

imge ormanları

melih cevdet anday

"güneş her gün yenidir." (herakleitos)

macit gökberk: yurdumuzda 1950'den sonra ileriye değil de geriye gidiş var. geriye gidişler insanları ister istemez dar bir milliyetçiliğe götürür.

doğu toplumu, bireyin doğmadığı toplumdur.

ikinci dünya savaşı'nda hitler orduları sovyetler birliği'ne saldırdığında, her alman erinin üzerinde hitler'in şu özel emri bulunuyordu: "karşına çıkan her rus'u öldür; kadın, erkek, çocuk demeden tümünü yok et." bir konuşmasında stalin, bu emirden söz ederken şöyle demişti: "bunlar kimi yok etmek istiyorlar? demek puşkin'in, gogol'ün, tolstoy'un, dostoyevski'nin, turgenyev'in, çaykovski'nin ulusundan olan herkesi öldürecekler, öyle mi?"

herakleitos: altın arayanlar çok kazıp az bulurlar.

"dünyadaki şiddet, evdeki şiddetin bir uzantısıdır."

adnan adıvar: insanlar genellikle çocukluklarından başlayarak kendilerine geçmişlerini öven ve yücelten bir ideoloji içinde büyürler. aydın, içinde bulunduğu koşullardan korkarak, mutlu saydığı geçmişi yeniden yaratmayı düşünen nevrozluğu bu korkudan kurtaran adamdır; bunu da, geçmişin diriltilemeyeceğini söyleyerek ve gelecek için bir paradigma kurarak yapar.

yahya kemal: bize batı'nın ahlakı gereklidir.

gustave flaubert: yazar bir hiçtir, yapıt her şeydir.

anadolu'nun adı tarih boyunca değişmiştir. ona "türkiye" adını takan ise, german imparatoru, 3. haçlı seferi'ne komuta eden "kızıl sakal" friedrich barbarossa'dır.

çoğu başyapıt bir arka odada doğmuştur.

ruhum, ölümsüz yaşamın ardından koşma
olanaklar alanını tüketmeye bak (pindaros)

emperyalizmin boyunduruğu altındaki çin'de, kimi lokantaların kapısına "çinliler ve köpekler giremez" yazılı levhalar asılı olduğunu bir zamanlar okuduğumda utanmıştım. almanya'nın duisburg kentindeki bir duvarda "hayvanlar üzerindeki tıp deneylerine son! onların yerine türkleri kullanın!" yazısı bulunduğunu bir kitapta okuyunca, çin'deki lokanta kapısında asılı levhanın bir çinliyi nasıl yaralamış olabileceğini daha derinden anladım.

herakleitos: insanın karakteri, onun kaderidir.

seçme şiirler

cesare pavese

yaşam, doğduğun yerden uzakta geçmelidir

hem kazanır, hem tadını çıkarırsın

ve sonunda da benim gibi kırkında döndüğün zaman

her şeyi değişmiş bulursun

yaşam sessizliğin uğultusundan başka bir şey değildir

senin olduğun yerde, ışık, gündüzdür

sen yaşamdın ve varlıklar

sende uyanık soluyorduk

henüz içimizde olmayan göğün altında

acı değil ateş değil o zaman

kalabalık, farklı günün

ağır gölgesi değil. ey ışık

uzak aydınlık, soluksuz kalmış nefes

hareketsiz, açık gözlerini

bize yönelt

gözlerinin ışığı olmadan geçen

gündüz karanlıktır

her şey insanın çocukluğundadır; o anda şaşırtıcı bir irkilti gibi duyulan geleceğin büyüleyici niteliği bile.

çıkarılacak ders şu: sanatta da, hayatta da yapı kurmak, hayattan olduğu gibi sanattan da zevk düşkünlüğünü kovmak, trajik düzeyde var olmak.

4 nisan 1943

orhan kemal

karşıda orman

-dalgalı, simsiyah bir deniz-

bulutlar

karanlık ve gazaplı bulutları gökyüzünün

benzin kokulu homurtusuyla rampada

bir kamyon gibi

inatçı bir kamyon gibi insanı kızdıran

bu nisan gündüzünün

ümitsiz yalnızlığında

senden ve parke döşeli sokaklardan uzak

bir gurbet yatakhanesinin penceresinden

bakmak dünyaya

tren geliyor

hasret götürüp hasret getiren geliyor

tren geliyor

beni de al götür

al götür beni de

tozuna ve güneşine kurban olduğum memlekete

birdenbire karardı içim

kara gözlümü sanki elimle topraklara vermişim

daha bir hayli zaman

mektuplar taşıyacak beni sana

seni bana

daha bir hayli zaman istasyonda kampana

trenleri bensiz kaldıracak

bilsen ne kadar özledim seni

yaz günleri kaldırıp tül perdeni

kıpkırmızı doğan aya

daha bir hayli zaman bensiz bakacaksın

bensiz üfleyip lambanı

bensiz yakacaksın

baharın bütün ihtişamıyla başladığı bir akşam

portakalların ötesinde doğan aya bakarken pencerenden

uzak, uzak steplerde ölen

kar ve çamura gömülenleri düşün

şimdi onlar yokluklarını

ana, baba, sevgili ve kız kardeş yüreklerinde

bir kurşun yarası gibi gittiler

"hasret kıyamete" sözü artık onlar içindir

biliyorum

ağlarken gülen yaşlı gözleriyle bahar geliyor

sarı sıcaklarıyla yaz gelecek

üzüm mevsiminde ben

fakat onlar

-öksüz çocukların kurşunlanmış babaları-

unutulacaklar resmi tebliğlerde

karşıda orman

homurtulu mosmor bulutlar

yağmur

elbette bu kurşunilik yırtılacak

elbette bahar güneşi parlatacak

ıslak ağaçları

ve tuza banarak erik

çağla

taze badem yiyeceğiz elbette

goethe ile konuşmalar

johann peter eckermann

kadınlar doğurur doğurmaz bir daha kocaları ile yatmayacaklarını söylerler; ama daha ne olduğunu anlamadan hamile kalırlar.

insanlar, suda yüzerken birbirine çarpan çömlekler gibidir.

değişim için cesaret ve kararlılık gerekir. bu, aynı denize girerken sudan korkmaya benzer; yapılacak şey hızla suya dalmaktır, hemen suyun bir parçası oluveririz.

kendini sınırlamak ve izole etmeyi bilmek en büyük sanattır.

zaman zaman büyük italyan gravürlerine bakmak gibi, her yıl moliere'den birkaç oyun okurum. biz küçük insanlar böyle çok kapsamlı şeyleri aklımızda tutamıyoruz; bu yüzden ara sıra içimizdeki izlenimleri tazelemek için bu yapıtları yeniden okumamız gerekiyor.

şeytan, gerçeği sanıldığından daha sık dile getirir
ne var ki dinleyicileri cahildir (lord byron)

büyük bir zekayı gizleyemezsiniz; çünkü köken ve zeka kişiye öyle damgasını vurur ki, ikisine de bir kez sahip oldunuz mu, ne kadar belli etmemeye çalışırsanız çalışın boşuna. bunlar, yüceliğini hissedemezseniz, yanına yaklaşamadığınız güzelliğe benzeyen güçlerdir.

korku, her düşmanın vücudumuza yerleşmesini kolaylaştıran zayıflıkların ve hassasiyetlerin taşıyıcısıdır.

sonunda kendi yarattığımız yaratıkların kölesiyiz.

ben dünyayı içimde hissetmeseydim, bakan gözlerimle kör kalır, tüm araştırmalarım ve deneyimlerim tümüyle cansız, boşuna çabalar olmaktan öteye gidemezdi. ışık burada, tüm renkler etrafımızı sarmış; ama kendi gözlerimizdeki ışık ve renk olmasaydı, dışımızdaki bu gibi şeyleri algılayamazdık.

sevgi her zaman için pervasız bir yapıya sahiptir.

herkes beklentilerinin karşılanacağı yere gider. bugün incir topladığı ağaçtan yarın da yine aynı meyveyi toplamak ister; eğer bir gecede ağaçta yabani erik büyümüşse, aynı kişinin canı çok sıkılacaktır. eğer insan yabani erik dostuysa, zaten çalılıklara gidecektir.

ben nesnel uğraşılarım içinde zararlı çıkıp yapayalnız kalırken, tamamen öznel olana yakınlık duyan yaşadığım çağa uyum sağlayamadım.

eğer içten gelen eğilimlerimizi aşmaya çalışmayacaksak, aldığımız tüm eğitimin ne anlamı var?

insanların bizimle uyumlu olmalarını beklemek büyük bir ahmaklık.

dünyada çığır açmak için iki şey gerekli: birincisi, insanın çalışan bir kafası olacak; ikincisi de, insan büyük bir mirasa konacak.

sabahları insan çok akıllı ama aynı zamanda da çok endişeli olur; endişe aynı zamanda akıllılıktır çünkü, her ne kadar edilgen olsa da aptallık endişe bilmez.

insan gençlik hatalarını yaşlılığa taşımamalıdır; çünkü yaşlılığın zaten kendine özgü birçok zayıf tarafı vardır.

yaşam çok kısa, insanlar birbirlerini mutlu etmenin yollarını bulmalı.

ilginçtir; işitme ve anlama yetisi ile ilgili her şey konuşmaktan önce gelir; öyle ki kısa sürede her şeyi anlayan kişi, kesinlikle her şeyi ifade edemez.

lessing çok büyük bir zekaydı ve ancak kendisi kadar zeki biri ondan gerçekten bir şeyler öğrenebilirdi. sıradan insanlar için tehlikeli biriydi.

dünyaya gelmesiyle birlikte ona iki büyük miras kaldı: onun payına düşen yanılgı ve yetersizlikti; bunlardan kurtulmak için yaşamı boyunca çok yönlü çalışmalar yapması gerekti.

insan her konuda, ancak sevdiği insandan bir şeyler öğrenir.

aslında her şeyin dahiyane olması dünyanın işine gelmez; dünyadaki hiçbir şeyin dayanağı deha değildir. hatta insanı karmaşaya sürüklemesi, ona tutunacak dal bırakmaması bakımından çok zararlıdır.

insan dünyanın sorunlarını çözmek için doğmaz; ama sorunun neden kaynaklandığını araştırmak ve kendini kavranabilir bir sınırda tutmak için dünyaya gelir.

insanların ve meleklerin diliyle konuşsam; ama sevgim olmasa, ses çıkaran bakırdan ya da çınlayan zilden farkım kalmaz.

gerici ve modası geçmiş akımların hepsi özneldir; oysa ileriye dönük akımların hepsi nesneldir. bizim içinde bulunduğumuz çağ gericidir; çünkü özneldir.

dünyaya ancak olağanüstü şeylerle yararlı olunabilir.

genç bir insanın yazdıklarını, en iyi yine genç insanlar anlar.

insanın ihtiyaç duyduğu şey berraklık ve neşe; bu da onda mükemmel insanların iyi bir eğitimden geçtiği sanat ve edebiyat akımlarına yönelme gereksinimi doğurur; böylece insan kendini iyi hisseder ve sahip olduğu kültürün hazzın başkalarına aktarmaya hazır hale gelir.

kadınlar, altın elmalar koyduğumuz gümüş tabaklara benzer.

kültürü sürekli olarak belirgin bir şekilde saf ve etik olanda aramaktan kaçınmalıyız. önemli olan her şey, biz farkına vardığımızda eğitici olur.

insanın ulaşabileceği en uç şey şaşkınlık; eğer onu ilk olgu şaşırtıyorsa, rahat olabilir; karşısına daha üst düzeyde bir şey çıkmayacak demektir.

bir insan ne kadar yüce ise, o ölçüde olağanüstü güçlerin etkisinde kalır.

insan yaşlanınca, dünya ile ilgili şeyler hakkında gençliğinde olduğundan daha farklı düşünüyor.

yanılgının yeri kütüphaneler, hakikatin yeri ise insan zekasıdır; kitaplar kitaplarla çoğalır; oysa basit olanı kavramayı bilen, karışık şeyleri çözüp belirsiz şeyleri açıklığa kavuşturan insan zekası, hep var olan yasalarla iç içe olmaktan hoşlanır.

nefret kimseye zarar vermez; ama aşağılanma insanı yıkar.

mosheim: şöhret, zahmet ve acının; karanlıksa mutluluğun kaynağıdır.

insan basit bir varlıktır. ne kadar zengin, ne kadar çok yönlü, ne kadar anlaşılması zor olursa olsun, yine de içinde bulunduğu durumların alanı hemen anlaşılır.

aynı olduğumuz konular bizi pasifleştirir; oysa bizi üretken kılan karşıtlıklardır.

ben sadece kız kardeşin kız kardeşe duyduğu sevginin cinsellikten uzak olduğunu düşünürdüm. kız kardeşle erkek kardeş arasında, ister bilinsin ister bilinmesin, cinsel eğilimlerin olduğu sayısız durumun yaşanmış olduğunu bilmezlikten gelmemiz gerekiyor.

bir canlı, ancak doğal gelişiminin zirvesine ulaştığında güzeldir.

gerçek, elmasa benzer; ışınları tek bir yöne değil, birçok yöne yansıtır.

eğer insan sarhoşsa doğruyu bilir.

iyi insancıklar, okumayı öğrenmenin, bir insanın ne kadar vaktini aldığını, ne çabalara mal olduğunu bilmezler. ben bu işe 80 yılımı verdim; hala da amacıma ulaştığımı söyleyemem.

aşk bile, her zaman aynı yaşanmaz; hep kendine özgü ve sevdiğimiz insanın karakteri ve kişiliğine göre değişen bir şeydir.

günlük yaşam en etkili kitaptan daha öğreticidir.

"hiç kimse iki efendiye birden hizmet edemez."

hiçbir devrimde aşırılıklardan kaçınılamaz. politik devrimde başlangıçta genellikle aşırılıkların kesintiye uğramasıdır söz konusu olan; ama çok geçmeden insan kendini kan gölüne ve vahşete gömülmüş bulur.

"insan dünyada faydalı bir şey yapmışsa, yaşam aynı şeyi ikinci kez yapmasını engeller."

j.p. eckermann: yoksulluğum benim felaketimdir.

başkalarının konuşmasına aldırmadan, doğru bulduğum şeyi yaptım. yaptığım işi her yönüyle kavradım ve hedefimin ne olduğunu hep bildim. birey olarak bir hata yapmışsam, onu düzeltebildim.

goethe, 22 mart 1832 tarihinde saat 11.30'da yaşama veda etmiştir. o zamandan beri çalışma odasının önündeki holde duran ayaklı aat 11.30'u göstermektedir. saat rastlantı sonucu mu durmuştur; yoksa goethe'nin sadık bir yakını mı saati durdurmuştur bilinmiyor. ölmeden önce yardımcısı friedrich'e söylemiş olduğu son söz, "pencerenin ikinci kepengini de aç, içeriye daha fazla ışık girsin." olmuştur. bu daha fazla ışık sözü, goethe'nin aydınlanmacı dünya görüşü ile ilintili kılınarak, zaman içinde her tür karanlığa karşı durmak anlamında yorumlanmış, goethe'yi tanımlayan bir ifade olmuştur.

* alıntılanan sözler goethe'ye aittir.

partizan

nazım hikmet

düşman ulaştı moskova kuzeyinde yakroma'ya

ve güneyinde tula şehrine

ve kasımın sonu

ve aralık ayının ilk günlerinde

harcamış bulunuyordu ihtiyatlarını

bütün cephe üzerinde

ve aralık ayının ilk günlerinde

en nazik safhasındaydı durum

ve aralık ayının ilk günlerinde

petrişçevo'da vereiya şehri dolaylarında

kar gibi mavi bir gökyüzünün üzerinde

almanlar 18 yaşında bir kız astılar

18 yaşındaki kızlar belki nişanlanır

astılar onu

moskova'dandı

genç komünistti, partizandı

sevdi, anladı, inandı

ve geçti harekete

ipin ucunda ince uzun boynundan sallanan çocuk

bütün azametiyle insandı

çevirir gibi yapraklarını "harp ve sulh" romanının

dolaştı karlı karanlıkta bir genç kızın elleri

kesildi petrişçevo'da telefon telleri

sonra alman ordusundan 17 beygirli bir ahır yandı

ertesi gün partizan yakalandı

yeni hedefin önünde yakalandı partizan

birdenbire, kıskıvrak, arkadan

gökyüzü yıldızla

yürek hızla

bilek nabızla

şişe benzinle dolu

ve kibrit çakılmak üzereydi

ve kibrit çakılamadı fakat

tabancaya davranmak istedi

çullandılar

alıp götürdüler

alıp getirdiler

odanın ortasında dimdik durdu partizan

torbası omuzunda

başında kürk şapkası, sırtında gocuk

bacaklarında pamuklu külot pantolon ve keçe çizmeler

subaylar baktılar partizana yakından

badem nasıl kabuğunun içindeyse

filiz gibi bir kızdı kürkün, keçenin ve pamuklunun içindeki

kaynıyor masada semaver

satrançlı örtüde bir tabanca, beş kayış kemer

ve yeşil bir şişe konyak

tabakta domuz sucuğu ve ekmek artıkları

ev sahipleri mutfağa gönderildiler

lamba sönmüştü

ocağın ateşiyle kızılca karanlıktı mutfak

ve ezilmiş hamamböceği kokuyordu

ev sahipleri: bir çocuk, bir kadın, bir ihtiyar

sokuldular birbirlerine

dünyadan uzak

ıssız bir dağ başında kurda kuşa karşı yapayalnız kalmışlardı

sesler geliyor bitişikten

soruyorlar:

"bilmiyorum" diyor

soruyorlar:

"hayır" diyor

soruyorlar:

"söylemem" diyor

soruyorlar:

"bilmiyorum" diyor, "hayır" diyor, "söylemem" diyor

ve yeryüzünde bu üç sözden başkasını unutan ses

sıhhatli bir çocuk teni gibi pürüzsüz

ve iki nokta arasındaki en kısa yol gibi düz

bir kayış şakladı bitişikte

partizan sustu

çıplak bir insan eti ses verdi

kayışlar şaklıyor arka arkaya

yılanlar güneşe doğru sıçrayıp düşerken ıslık çalıyorlar

genç bir alman subayı geldi mutfağa

iskemleye çöktü

kapadı avuçlarıyla kulaklarını

ve gözleri sımsıkı yumulu

ve öylece kaldı orda kımıldamadan sorgunun sonuna kadar

kayışlar şaklıyor bitişikte

saydılar ev sahipleri:

200..

sorgu tekrar başladı

soruyorlar: "bilmiyorum" diyor

soruyorlar: "hayır" diyor

soruyorlar: "söylemem" diyor

ses kibirli

fakat artık pürüzsüz değil

kanayan bir yumruk gibi boğuktu

partizanı dışarı çıkardılar

başında kürk şapkası, sırtında gocuk

bacaklarında pamuklu külot pantolon ve keçe çizmeler yoktu

bir don bir gömlekti

beyaz, genç dişleriyle ısırılmaktan şişmiş dudakları

bacaklarında, boynunda, alnında kan

kolları iple bağlı arkadan

çıplak ayakları karda

iki yanda süngülüler

yürüdü partizan

soktular partizanı vasili klulik'in izbasına

oturdu tahta sıranın üstüne

çatık bir dalgınlık içindeydi

su istedi

nöbetçi verdirmedi suyu

alman askerleri geldiler

böcekler gibi üşüştüler başına

çekiştirdiler, tartakladılar

birisi art arda kibrit yakıp tuttu altında çenesinin

bir bıçkı sürttü sırtına bir başkası

dişli demir kanlanıncaya kadar

sonra gittiler uyumaya

nöbetçi süngünün ucunda çıkardı partizanı sokağa

mavi gözleri yuvarlak

bir çocuk bakıyor camdan

dünya buzların içinde

karın altında yapayalnız sokak

yıldızların içinde

mavi gözleri yuvarlak

bir çocuk bakıyor camdan

gördüklerini unutacak

büyüyecek, evlenecek

ve bir yaz gecesinde

bir öğle uykusunda yahut

rüyasına girecek ansızın

karda yıldızlara basan çıplak ayakları bir genç kızın

karın altında bir uçtan bir uca

karın altında yapayalnız sokak

karın üstünde partizan

ayakları çıplak

kolları bağlı arkadan

bir don bir gömlek

yürüyor önünde süngünün

bir uçtan bir uca gidip gelerek

üşüdü nöbetçi, döndüler izbaya

ısındı nöbetçi, çıktılar

bu böyle sürdü saat 22'den ikiye kadar

ikide nöbetçi değişti

ve artık partizan kımıldanmadan kaldı tahta sıranın üzerinde

partizan

18 yaşında

partizan

öldürüleceğini biliyor

ölmek ve öldürülmek

hıncının kızıltısında belli belirsizdi bu fark

ve ölümden korkmayacak

ve keder duymayacak kadar sıhhatli ve gençti

bakıyor çıplak ayaklarına

şişmiştiler

çatlayıp donmuştular kıpkırmızı

fakat partizan dışındaydı acının

ve nasıl derisinin içindeyse

öyle içindeydi öfkesinin ve inancının

zaman zaman annesi geliyor aklına

mektep kitapları geliyor aklına

cilalı toprak bir çanak geliyor aklına

iliç'in resmi önünde duran

ve içinde masmavi çiçekler

çocukluğu geliyor aklına

bu o kadar yakın ki

kısacık entarilerin renkleri bile

tutulacak gibi elle

ilk hava bombardımanı geliyor aklına

cepheye giden işçi taburları geliyor aklına

sokaktan geçiyorlar şarkı söyleyerek

ve çocuklar koşuyor peşlerinden

zaman zaman bir tramvay toplantısı geliyor aklına

bu o kadar yakın ki

kırmızı örtülü masada su bardağı

ve kesik kesik konuşan kendi sesi bile

tutulacak gibi elle

ve artık durup dinlenmeden kendi sesi geliyor aklına

düşmanın karşısında dimdik duran sesi

hayır diyen

söylemem diyen

ve düşmana hiçbir şeyi doğru söylememek için

kendi adını bile gizleyen

ZOE'ydi adı

ismim TANYA dedi onlara

(tanya

bursa cezaevi'nde karşımda resmin

bursa cezaevi'nde

belki duymamışındır bile bursa'nın adını

bursa'm yeşil ve yumuşak bir memlekettir

bursa cezaevi'nde karşımda resmin

sene 1941 değil artık

sene 1945

moskova kapılarında değil artık

berlin kapılarında dövüşüyor seninkiler

bizimkiler

bütün namuslu dünyanınkiler

tanya

senin memleketini sevdiğin kadar

ben de seviyorum memleketimi

sen komsamolkaydın, genç komünisttin

ben 42 yaşında ihtiyar komünist

seni astılar memleketini sevdiğin için

ben memleketimi sevdiğim için hapisteyim

tanya

sen asılan partizan

ben hapiste şair

sen kızım, yoldaşım

resminin üstüne eğiliyor başım

kaşların incecik

gözlerin badem gibi

ama renklerini fotoğraftan anlamam mümkün değil

fakat yazıldığına göre

koyu kestaneymişler

bu renkte gözler çok çıkar benim memleketimde de

tanya

saçların ne kadar kısa kesilmiş

oğlum memet'inkilerden farkı yok

alnın ne kadar geniş

ayışığı gibi

rahatlık ve rüya veriyor insanın içine

yüzün ince uzun

kulakların büyücek biraz

henüz çocuk boynu boynun

henüz hiçbir erkek kolu sarılmamış anlıyor insan

ve püsküllü bir şey sarkıyor yakandan

süsünü sevsinler mini mini kadın)

sabah oldu tanya'yı giydirdiler

ama çizmeleri, şapkası, gocuğu yoktu

iç etmişlerdi onları

torbasını getirdiler

torbada benzin şişeleri, kibrit, kurşun, tuz, şeker

şişeleri boynuna astılar

torbasını verdiler sırtına

göğsüne bir de yazı yazdılar:

"PARTİZAN"

köyün alanına kuruldu darağacı

atlılar çekmiş kılıcı

halka olmuş piyade askeri

zorla seyre getirdiler köylüleri

iki sandık üst üste

iki makarna sandığı

sandıkların üstüne

yağlı urgan sallanır

urganın ucu ilmik

partizan kaldırılıp çıkarıldı tahtına

partizan

kolları bağlı arkadan

durdu urganın altında dimdik

nazlı, uzun boynuna ilmeği geçirdiler

bir subay fotoğrafa meraklı

bir subay, elinde makina: kodak

bir subay resim alacak

tanya seslendi kolhozlulara ilmiğinin içinden

"kardeşler, üzülmeyin

gün yiğitlik günüdür

soluk aldırmayın faşistlere

yakın, yıkın, öldürün"

bir alman vurdu ağrına partizanın

genç kızın beyaz, yumuşak çenesine aktı kan

fakat askerlere dönüp devam etti partizan:

"biz iki yüz milyonuz

iki yüz milyon asılır mı

gidebilirim ben

ama bizimkiler gelecekler

teslim olun, vakit varken"

kolhozlular ağlıyordu

cellat çekti ipi

boğuluyor nazlı boynu kuğu kuşunun

fakat dikildi ayaklarının ucunda partizan

ve hayata seslendi İNSAN:

"yoldaşlar

hoşça kalın

yoldaşlar

kavga sonuna kadar

duyuyorum nal seslerini

geliyor bizimkiler!"

cellat bir tekme attı makarna sandıklarına

sandıklar yuvarlandı

ve tanya sallandı ipin ucunda

nartlar

asetin halk destanı

üç söz vardır, kulak ver beni dinle

kim ki mutluluğun peşinden koşar; yetişemez

onu rahat bırak, sakın gitme üstüne

o zaman peşinden koşa koşa gelir

ikincisi: kötü komşu her zaman hoş söz eder

sizi karşılar hep tatlı gülümsemeyle

fakat koynunda keskin bir bıçak gizler

üçüncüsü de şu: aklında tut, unutma

küçük, aile içinde babalarının borcunu öder

eğer yargıçların gerçeğe inancı yoksa

buna mahkeme de yanıt bulamaz

buz tutmuş yaşlılar gördüm acınası

küt bir usturayla ak sakallarını

kesmeye çabalıyorlardı ne var ki

bir kıl bile düşmüyordu sakallarından

bunu bilirsin sanırım; ama yine de dinle

kötü, adaletsiz yargıçların sonu bu

zenginlerin suçunu rüşvetle bağışlarlar

suçsuz yoksulları mahkum ederler oysa

* nart destanları oset, adıge, abhaz, abazin, balkar, karaçay, çeçen, inguş vb. gibi kuzey kafkasya halklarının ortak malıdır. "nart" sözcüğü, adıge dillerinde "gözünü budaktan esirgemeyen", asetincede de "iri yapılı, güvenilir, kahraman" anlamındadır.

kanaldaki ev

georges simenon

çıkış kapısına doğru itiş kakış ilerleyen yolcu selinin içinde telaş etmeyen bir o vardı. elinde yol çantası, biletini görevliye vermek için sırasını bekledi. yas tülünün altında başı dimdikti.

brüksel'den trene saat altıda binmişti. hava karanlıktı. buz gibi bir yağmur yağıyordu. üçüncü mevki sırılsıklamdı. çamur içindeki yerler ıslak, cıvık bir buğuyla kaplı bölmeler ıslak, içinden dışından sular sızan camlar ıslaktı. ıslak giysili insanlar uyukluyordu.

saat sekizde hasselt'e gelince trenin de, garın da elektrikleri sönmüştü. bekleme salonlarında şemsiyelerden yol yol ıslak ipek kokan sular akıyor, sobaların başında yolcular kestiriyorlardı. çoğu, edmee gibi, karalar giymişti: bu bir rastlantı mıydı? yoksa, kendisi tepeden tırnağa karalar içindeydi, yastaydı; ondan mı tuhafına gidiyordu herkesin koyu renk giymiş olması? hem kalabalıklar hep böyle giyinmezler mi?

12 aralık. gişenin yanında iri puntolu koskoca bir "12" sayısı. kapkaraydı o da.

dışarıda şakır şakır yağmur yağıyor, kimi koşuyor, kimi bir saçak altına sığınıyordu. bulutlar ortalığı zindana çevirdiği için dükkanlar elektriklerini yakmışlardı.

tam garın karşısında, sokağın ortasında, yeşile ve siyaha boyalı büyük bir tren duruyordu. bomboştu. ne makinisti vardı ne biletçisi. üstünde maeseyck yazıyordu. edmee, neroeteren'e gitmek için bu kasabadan geçecekti.

eşcinsellik

sigmund freud

çocukluk döneminde güçlü bir babanın olmayışı sık sık eşcinselliğin ortaya çıkması için elverişli bir ortam yaratır.

psikanalizin eşcinselliğin kökeni için henüz tam bir açıklama getiremediği doğrudur; yine de gelişiminin ruhsal mekanizmasını keşfetmiş ve söz konusu sorunların ortaya konmasına temel bir katkı yapmıştır. incelediğimiz olayların tamamında, daha sonra eşcinsel olanların, çocukluklarının ilk yıllarında bir kadına -genellikle anneye- çok yoğun, ancak kısa süreli bir takıntı evresinden geçtiklerini ve bunu geride bıraktıktan sonra kendilerini cinsel nesne olarak seçen bir kadınla özdeşleştiklerini ortaya çıkardık. yani narsizm temelinden yola çıkarak, kendilerine benzeyen ve annelerinin kendilerini sevdiği gibi sevebilecekleri genç bir erkeği ararlar. dahası, eşcinsel olduğu düşünülen kimi insanların kadınların çekimine kapılmaktan hiç de uzak olmadıklarını, ancak kadınların yarattığı heyecanı sürekli olarak erkek bir nesneye aktardıklarını bulduk. böylece eşcinselliğin ortaya çıkmasını sağlayan mekanizmayı yaşamları boyunca tekrarlıyorlardı. zorlanımlı bir şekilde erkek aramalarını belirleyen şeyin, sürekli kadınlardan kaçmaları olduğu anlaşılmıştır.

eşcinseller arasındaki cinsel ilişkide en çok görülen şey karşılıklı mastürbasyondur.

psikanalitik araştırmalar, eşcinselleri özel bir kişilik grubu olarak insanlığın kalanından ayırma çabalarına kesinlikle karşıdır. açıkça sergilenenlerin dışındaki cinsel uyarımları inceleyerek, bütün insanların eşcinsel bir nesne seçimi yapma yetisine sahip olduğunu, aslında bilinçdışında böyle bir seçimin gerçekleştiğini ortaya koymuştur. gerçekten de aynı cinsten kişilere yönelik libidinal bağlar, normal ruhsal yaşamda karşı cinse olan benzer bağlardan daha az rol oynamaz; hastalıktaki güdü gücü olarak ise daha büyük bir rol oynar. tersine psikanaliz, çocuklukta olduğu gibi ilkel uygarlıklarda ve eski çağlarda da cinsiyetten bağımsız bir nesne seçiminin -aynı ölçüde erkek ve kadın nesnelere yönelme özgürlüğünün- şu ya da bu yönde kısıtlanmanın bir sonucu olarak normal ve eşcinsel tiplerin geliştiği özgün -ilk- temel olduğunu savunur. dolayısıyla psikanalitik bakış açısından erkeklerin sadece kadınlara cinsel ilgi duyması da açıklanması gereken bir sorundur ve nihai anlamda kimyasal olan bir çekime dayandığı kendi içinde açık değildir.

bir insanın nihai cinsel tutumu ergenliğin sonuna kadar kesinleşmez ve hepsi henüz bilinmeyen bir dizi etkenin sonucudur; bunlardan bazıları yapısalken bazıları rastlantıya bağlıdır. bu etkenlerden bazıları bu anlamda elbette sonucu belirleyecek kadar ağırlıklı olabilir. ama genelde insanlar arasında açık cinsel tutumlardaki çeşitlilik, belirleyici etkenlerin çokluğunu gösterir. eşcinsellerde görülen arkaik yapıların ve ilkel ruhsal mekanizmaların düzenli olarak ağır bastığı görülür. öyle gözüküyor ki en temel özellikleri narsistik nesne seçiminin devreye girmesi ve anal bölgenin erotik önemini korumasıdır.

yazboz

enis batur

forain, yeni bir ev yaptırtmış, o dönemde evlerde telefon kullanılmıyormuş henüz, eve bir de telefon koydurtmuş. degas'ı etkilemek için evine yemeğe çağırmış, bir adamından da yardım istemiş, adam yanlarına gelmiş bir ara, "beyefendi sizi telefona çağırıyorlar" demiş. kalkıp içeri gitmiş forain, bir süre sonra muzaffer bir edayla dostunun yanına dönünce "demek telefon bu" demiş degas, "sizi çağırıyorlar, kalkıp gidiyorsunuz."

sartre'ın ilk kitabı olan bulantı'yla ilgili serüveni ünlüdür: kitabını, gallimard belli başlı değişiklikler yapması ve adının melancholia olmasından vazgeçmesi kaydıyla basmayı kabul ettiğinde, sartre'ın bir süre köşesinde muhasebe yaptıktan sonra isteklere nasıl boyun eğdiğini beauvoir aktarır. bana kalırsa, genç düşünür-yazar, içindeki utku ve ün kabarmasına yenilmiştir.

gerçi kağıdın nicedir sentetik bir ürün olduğunu biliyoruz; gene de, oturmuş bir bilgi sayılamaz bu: kullandığımız kağıtların, kitaplarımızın basımında kullanılan kağıdın hâlâ ağaçlardan geldiği sanısı ağır basıyor çoğumuzda.

bilge karasu: yüksek öğrenime başlayan gençler, genellikle soldan sağa okumayı başarmanın henüz uzağındalar. insanoğlu eğitilmeden, kendini eğitmeden okuyamıyor; okuyamayınca da eğitilemiyor, kendini eğitemiyor.

orhan pamuk: türkiye'de edebiyat dergilerinin en temel problemi popüler olamamalarıdır.

bugüne kadar gördüğüm ön sözlerin arasında, jacques derrida'nın la dissemination için kaleme aldığı yaklaşık 80 sayfalık "pre-faces" özel bir yer tutuyor. ön sözün fransızca karşılığıyla "ön-yüzler" olarak oynamakla birlikte, derrida'nın ön sözü, ön sözler üzerindedir. türün skandal yaratmış bir örneği ise, sartre'ın jean genet'in "bütün eserleri"ne yazdığı 700 sayfalık ısmarlama ön sözdür.